آشنایی با اویل پمپ چیست و نحوه عملکرد آن

اویل پمپ یا همان پمپ روغن وسیله ای است که روغن موجود در موتور را به مدار روغنکاری پمپ کرده و جریان روانسازی موتور را ایجاد می کند. این وسیله معمولاً در داخل بلوک سیلندر قرار دارد.
این وسیله روغن را پس از فرستادن به سمت فیلتر به مدار روغن کاری پمپ می کند.
اویل پمپ چیست؟

در واقع اویل پمپ مثل قلب در بدن انسان است، اگر لحظه ای وظیفه اش را انجام ندهد، سیستم وابسته به آن سریع از کار می افتد.
اویل پمپ نیرویش را از موتور می گیرد البته به صورت مستقیم این عمل صورت نمی گیرد بلکه با واسطه نیرو می گیرد.
این واسطه ممکن است محور دلکو یا دنده میل سوپاپ باشد، این مسئله بستگی به نوع طراحی موتور دارد.
http://www.tuningforum.ir/images/imp...IMG17010-1.jpg
در مطالب قبلی گفتیم که اصطلاح یاتاقان زدن در بین مکانیک ها خیلی رایج است.
دلیل این عیب هم نرسیدن روغن به یاتاقان است که سبب از بین رفتن یاتاقان می شود.
اما روغن در موتور نقش بسیار مهمی را دارد. مهم ترین نقش روغن در موتور ایجاد اصطکاک نرم یا همان روانکاری است.
برای بهتر فهمیدن این مطلب مثال ساده ای می زنیم وقتی لولای در اتاق یا کمد صدا می کند به آن روغن می زنیم دلیل این کار هم از بین رفتن صدای لولا است، در حقیقت دلیل ایجاد صدا کشیده شدن دو سطح خشک به روی هم است.
وقتی به لولا روغن زده میشود مولکول های روغن بین دو سطح را پر کرده و اصطکاک نرمی را ایجاد می کنند.
این قضیه با شدت بیشتر در موتور وجود دارد تمامی قطعات موتور به علت حرکت در فشار و دور بالا احتیاج به یک روانساز دارند.
وقتی پیستون در داخل سیلندر حرکت می کند اصطکاک شدیدی بین رینگهای پیستون و سیلندر وجود دارد.
اگر روغن بین این سطوح نباشد مطمئناً این دو سطح آسیب می بینند و قفل می شوند. به همین دلیل وقتی خودرویی دچار کمبود روغن می شود اصطلاحاً موتور می*سوزاند اما روغن براساس مسیر معینی به قطعات موتور می رسد که به آن مدار روغنکاری گفته می شود.
اگر کمی به مسیر روغن نگاه کنیم می بینیم که روغن تقریباً تمام موتور را دور زده و پس از مسیر مشخصی و پس از فیلترشدن دوباره به کارتر روغن بازمی گردد. عاملی که روغن را در مدار روغنکاری پمپ می کند اویل پمپ است.
http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/23-2.jpg
اویل پمپ یا همان پمپ روغن وسیله ای است که روغن موجود در موتور را به مدار روغنکاری پمپ کرده و جریان روانسازی موتور را ایجاد می کند. این وسیله معمولاً در داخل بلوک سیلندر قرار دارد.
این وسیله روغن را پس از فرستادن به سمت فیلتر به مدار روغن کاری پمپ می کند.
در واقع اویل پمپ مثل قلب در بدن انسان است، اگر لحظه ای وظیفه اش را انجام ندهد، سیستم وابسته به آن سریع از کار می افتد.
اویل پمپ نیرویش را از موتور می گیرد البته به صورت مستقیم این عمل صورت نمی گیرد بلکه با واسطه نیرو می گیرد.
این واسطه ممکن است محور دلکو یا دنده میل سوپاپ باشد، این مسئله بستگی به نوع طراحی موتور دارد.
http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/31-1.png
اما اویل پمپ ها به سه دسته تقسیم می شوند

۱- اویل پمپ های دنده ای
۲- اویل پمپ های روتوری
۳- اویل پمپ های سوزنی.
در نوع اول دو چرخ دنده هم قطر در داخل پوسته اویل پمپ قرار دارد. یکی محرک و دیگری هرزگرد است. روغن به داخل اویل پمپ وارد شده و پس از گیرافتادن بین چرخ*دنده ها و دیواره اویل پمپ به بیرون پمپ می*شود.
در نوع دوم که روتوری است طرز کار درست شبیه به نوع دنده*ای است با این تفاوت که در این مدل به جای دو چرخ دنده از یکی استفاده شده و در داخل یک روتور داخلی دوران می کند.
http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/43-1.jpg
روتور خارجی با روتور داخلی هم مرکز نبوده و در اثر همین مساله روغن بین روتور داخلی و خارجی تحت فشار قرار گرفته و ارسال می شود.
اما در نوع سوم که بیشتر در موتورسیکلت ها کاربرد دارد توسط یک پلانجر و فنر روغن ارسال می*شود.
اویل پمپ وسیله ای است که درست عمل*کردنش می*تواند در طول عمر موتور نقش بسیار به سزایی داشته باشد
http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/53-1.jpg
راهنمای تصویری باز و بسته کردن و تعمیر اویل پمپ خودرو

از سری آموزش های بخش تعمیر و نگهداری خودرو این بار مرحله به مرحله با راهنمای تصویری باز و بسته کردن و تعمیر اویل پمپ خودرو با هم همراه می شویم تا با اصول و روش پیاده و سوار کردن اویل پمپ و تعمیر و رفع عیب آن در خودرو آشنا شویم.



اصول باز کردن و بستن اویل پمپ، عیب یابی و رفع عیب


قبل از مطالعه این راهنما لازم است ضمن آشنایی با اویل پمپ با انواع و عملکرد آن در خودرو اطلاعات به دست آوریم.



مکانیزم حرکتی اویل پمپ ها متفاوت است. بنابراین، محل قرار گیری آن ها نیز متفاوت است. به چند نمونه از آن ها اشاره می شود:
اویل پمپ بیرون از بلوکه ی سیلندر: در این سیستم بدون باز کردن کارتر، اویل پمپ در دسترس و قابل تعمیر است.
اویل پمپ۲۱ دندانه ۲۰۶ تیب ۳
http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/63-1.jpg
اویل پمپ در داخل کارتر ( سیستم میل بادامک زیر ) :

در این سیستم، معمولاً محور اویل پمپ و دلکو در یک راستا و متصل به یکدیگر است. روی میل بادامک این موتور ها چرخ دنده ای ساخته می شود که به دو روش می تواند اویل پمپ را به حرکت در آورد.
روش اول :
چرخ دنده ی میل بادامک محور دلکو را می گرداند و اویل پمپ روی محور دلکو کوپل می گردد.
روش دوم :
اویل پمپ مستقیماً روی چرخ دنده ی میل بادامک سوار و دلکو به انتهای محور آن کوپل می شود.
در این سیستم برای باز و بستن پمپ، به تایم گیری موتور و تعیین موقعیت دلکو نیاز است.
در این گونه موتور ها، ابتدا به بدنه ی دلکو و موتور علامتی می زنند. سپس آن را خارج می کنند و آن گاه کارتر را باز و اویل پمپ را از موتور پیاده می کنند.
برای نصب اویل پمپ به روش زیر عمل می شود :

پیستون سیلندر شماره یک را در نقطه ی مرگ بالا انتهای زمان تراکم قرار می دهند و اویل پمپ را طوری جا می زنند که پس از قرار گرفتن در محل خود و در گیر شدن با میل بادامک، شکاف جای میل دلکو مطابق تصویر زیر قرار گیرد ( قسمت هلال بزرگتر با زاویه ی °۴۵ به طرف عقب موتور می ایستد ).
پس از نصب اویل پمپ وکارتر، دلکو را طبق علامت در جای خود قرار می دهند. در این حالت چکش برق به طرف سیلندر شماره ی یک خواهد بود.
موارد فوق برای خودرو های کاربراتوری کاربرد دارد.

اویل پمپ، جلوی موتور و میل بادامک رو : این اویل پمپ ها به تایم گیری برای نصب یا پیاده کردن نیاز ندارند و پس از باز کردن پولی، تسمه تایم و کارتر اویل پمپ را، که همراه سینی جلو روی میل لنگ سوار است پیاده می کنند.


برای نصب کردن، با تعویض واشر این سینی، اویل پمپ را سوار می کنند و کارتر را می بندند.
اویل پمپ در کارتر، میل بادامک رو : در این روش پمپ داخل کارتر قرار دارد و توسط زنجیر از میل لنگ دور می گیرد که شرح کامل آن در دستورالعمل خواهد آمد.
اگر عیبی در پمپ به وجود آید معمولاً فشار مدار روغن کم می شود و روغن به قطعات بالای موتور کم تر می رسد.
بنابراین، موجب سایش شدید و فرسودگی در آن ها می گردد.
تا حدودی می توان، از نشان دهنده ی فشار روغن جلوی داشبورد به این موضوع پی برد ولی برای اطمینان بیش تر، می توان از فشار سنج استفاده کرد.
برای عیب یابی، پمپ را باز می کنند و سپس شست و شو می دهند.
پس از خشک کردن دنده ها یا روتور ها، به دقت آن ها را بررسی می کنند. خط برداشتن قطعات داخلی و بدنه ی پمپ، شکستگی روتور یا دنده ها، شکستگی بدنه ی اویل پمپ، وجود ترک یا سایش شدید از جمله عیوبی هستند که در پمپ ها ایجاد می شوند.
http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/71-1.jpg
در صورت وجود این عیوب، پمپ را تعویض می کنند.
هرگاه قطعات پمپ ظاهراً سالم باشند، لقی آن ها را توسط فیلر کنترل می نمایند.
این عمل را برای پمپ های روتوری به صورت زیر انجام می دهند:

– میزان لقی روتور خارجی و بدنه ی پمپ را با فیلر اندازه می گیرند حد مجاز ۰٫۲ میلی متر است.
– میزان لقی بین روتور داخلی و خارجی را اندازه می گیرند. برای این کار نوک روتور داخلی را مقابل برجستگی روتور خارجی قرار می دهند و با فیلر، خلاصی بین آن دو را اندازه می گیرند حد مجاز ۰٫۱۵ میلی متر است.
– تعیین میزان لقی بین روتورها و بدنه ( در پوش ) که به وسیله خط کش و فیلر صورت می گیرد.
بعضی از عیوب ساده، قابل اصلاح اند. برای مثال، اگر در پوش اویل پمپ در اثر سایش، خراش جزیی ببیند آن را با قطعه ای صاف و سنباده ی نرم بر طرف می کنند.
از دیگر عیوب اویل پمپ ها وجود لقی در محور آن است که باید کنترل شود.



دستورالعمل باز و بسته کردن اویل پمپ

ابزار های مورد نیاز :
ابزار های عمومی
گیره



نکات ایمنی :

• خار سر میل لنگ را خارج کنید تا مفقود نگردد.
• مواظب باشید اجزای اویل پمپ روی زمین نیفتند زیرا شکننده اند.

این نوع اویل پمپ از نوع دنده ای است و برای باز کردن آن به ترتیب زیر اقدام کنید :
http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/81-1.jpg
۱-تسمه تایم و کارتر را باز کنید.
۲-روی چرخ زنجیر اویل پمپ یک قاب محافظ وجود دارد آن را باز کنید.



۳-پیچ های سینی جلو را یکنواخت باز کنید و آن ها را خارج نمائید.
۴-پیچ های اویل پمپ را به صورت یکنواخت شل و سپس باز کنید.
اویل پمپ را به همراه زنجیر و چرخ زنجیر میل لنگ از روی موتور پیاده نمائید.
۵-اویل پمپ را روی گیره ثابت نمائید و مجموعه ی صافی و در پوش را از روی آن باز کنید.
مراقب باشید فنر سوپاپ فشار، به بیرون پرتاب نگردد.


۶-سوپاپ فشار را، که شامل یک پیستون و فنر است از محل خود خارج کنید.


برای نصب کردن پمپ روغن به ترتیب زیر عمل نمائید:

۷-قطعات را ابتدا شست و شو و سپس خشک کنید و پس از عیب یابی در صورت سالم بودن، سوپاپ فشار را در محل خود قرار دهید.
۸-در پوش اویل پمپ را ببندید.
اویل پمپ را به همراه زنجیر و چرخ زنجیر در روی بلوکه سوار کنید.
۹-به اندازه و ارتفاع پیچ های آن دقت کنید، تا هر کدام در جای خود بسته شوند، سپس آن ها را تا گشتاور لازم محکم کنید.
۱۰-بقیه ی موارد نیز عکس مراحل باز کردن است.
http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/91-1.jpg
بین اویل پمپ و بلوکه یک واشر فلزی به ضخامت حدود ۰٫۷ میلی متر قرار می گیرد. پس از بررسی ضخامت آن را ببندید.


دستورالعمل عیب یابی و رفع عیب اویل پمپ

ابزار های مورد نیاز :
فیلر
خط کش
سنباده
فشار سنج



نکات ایمنی

• قبل از عیب یابی حتماً قطعات را تمیز نمائید.
• اویل پمپ بسیار حساس است، مواظب باشید به قطعات آن ضربه وارد نشود.

پس از شست و شوی قطعات و خشک کردن توسط باد، اویل پمپ را از نظر وجود ترک، خراش و سائیدگی مورد بررسی قرار دهید. اگر عیوب فوق در قطعات پمپ مشاهده گردید، پمپ را تعویض کنید.
زنجیر و چرخ زنجیر های اویل پمپ و میل لنگ را نیز از نظر سالم بودن بررسی کنید؛ در صورتی که ترک یا فرسودگی مشاهده شد آن ها را تعویض نمائید.



ولی اگر عیبی دیده نشد موارد زیر را کنترل کنید:

توسط فیلر لقی بین سر دنده ها و بدنه ی پمپ را اندازه بگیرید. معمولاً حد مجاز ۰٫۱۲۵ میلی متر است.
فضای خالی بین دنده ها را با فیلر اندازه بگیرید تا لقی بین آن ها کنترل شود مقدار مجاز ۰٫۲ میلی متر است.
یک خط کش صاف را روی بدنه ی پمپ قرار دهید و با فیلر مناسب مقدار خلاصی بین سردنده ها و خط کش را اندازه بگیرید. حد مجاز این فیلر ۰٫۱۲۵ میلی متر است.
نکته

یاد آوری می شود که اگر لقی بالای دنده زیاد باشد، به وسیله ی تراش جزیی بدنه ی پمپ، فاصله ی در پوش و دنده ها را کاهش می دهند.

اگر روی در پوش آثار سائیدگی دیده شود با یک خط کش و فیلر، این مقدار را کنترل کنید. حد مجاز ۰٫۰۵ میلی متر است.


مقدار سائیدگی جزیی را می توان به وسیله ی کف تراشی در پوش اصلاح نمود.
سوپاپ فشار را از نظر چسبندگی کنترل نمائید. در صورت وجود این عیب، فشار مدار مناسب نخواهد بود.
با اندازه گیری مقدار فشار روغن، به معیوب بودن سوپاپ فشار پی می بریم.