آشنایی با عملکرد پلوس خلاص کن در خودرو

برای آشنایی با طرز کار پلوس خلاص کن ابتدا باید پلوس را معرفی کنیم. می دانیم که نیروی تولید شده توسط موتور خودرو به گیربکس و از آنجا میله گاردان این نیرو را به دیفرنسیال انتقال می دهد. دیفرنسیال وظیفه تنظیم دور چرخ ها را به عهده دارد و مابین چرخ های راست و چپ، عقب و یا جلو، و در ماشین های دو دیفرنسیال هم در جلو و هم در عقب، قرار دارد.
برای این که نیروی وارد شده به دیفرنسیال به چرخ ها منتقل شود، میله ای از درون دیفرنسیال به چرخ سمت راست و چپ وصل شده که پلوس نامیده می شود. در مقالات گذشته گفتیم که در خودروهای دودیفرنسیال همیشه احتیاج به انتقال نیرو به چهارچرخ نداریم و در مواقع لزوم می توانیم با درگیر کردن دنده، کمک چرخ های جلو را نیز درگیر کنیم.
بنابراین در حالتی که خودرو در وضعیت چهار چرخ نیست، نیرو فقط به چرخ های عقب منتقل می شود، ولی در اثر گردش چرخ های جلو، پلوس به آنها نیز متصل می شود. که این خود باعث استهلاک بی مورد و مصرف سوخت زیادتر و کاهش سرعت خودرو می گردد.


http://www.tuningforum.ir/images/imp...86040411-1.jpg


در این زمان است که پلوس خلاص کن به کمک می آید و این مسئله را حل می کند. این وسیله بر روی مرکز چرخ های جلو و درواقع انتهای پلوس های جلو وصل می شود و بر روی آن اهرمی قرار دارد که دارای دو وضعیت آزاد (Free) و درگیر (Lock) است.
وقتی که احتیاجی به استفاده از دنده کمک نداریم، یعنی درواقع احتیاج به انتقال نیرو به چرخ های جلو نداریم، این اهرم باید در حالت آزاد یا Free باشد و در غیر این صورت، یعنی وقتی بخواهیم نیرو را به هر چهار چرخ منتقل کنیم، این اهرم را در حالت قفل یا Lock قرار می دهیم.

در خصوص سیستم پلوس خلاص کن یا (HUB RELISER) توجه به چند نکته ضروریست:


http://www.tuningforum.ir/images/imp...fransiel-1.jpg


۱- برخی اتومبیل ها از سیستم FullTime 4WD یا درگیر بودن همیشگی چهار چرخ استفاده می کنند که در این صورت پلوس خلاص کن ندارند و اصلا لزومی برای نصب آن نیست. مانند رنجروور یا بلیزرهای مدل ۱۹۷۸ به بعد.

۲- در برخی اتومبیل ها، کمپانی سازنده به صورت استاندارد پلوس خلاص کن اتوماتیک برقی تدارک دیده که به مجرد قرار دادن اهرم دنده کمک در حالت چهارچرخ، پلوس ها قفل می شود و زمانی که اهرم به حالت دوچرخ برمی گردد به صورت اتوماتیک آزاد می شود؛ مثل نیسان پیکاپ یا تویوتا لندکروز VXR.

۳- در اتومبیل هایی که پلوس خلاص کن دستی وجود دارد، برای استفاده بهتر و اصولی تر از دنده کمک و درواقع سیستم چهارچرخ اتومبیل، باید هنگام وارد شدن به مسیرهای خاکی یا برفی، و یا کلا مسیرهایی که احتمال استفاده از دنده کمک اتومبیل می رود، پلوس ها را قفل کرد. چراکه در بعضی مواقع ایستادن برای قفل کردن پلوس ها و سپس استفاده از دنده کمک، خود باعث گیر کردن خودرو و فرورفتن آن در زمین های برفی گلی یا شیب های تند می شود.
۴- باید دقت داشت که پلوس خلاص کن هر دو چرخ همیشه در یک وضعیت باشند، یعنی یا هر دو قفل باشند و یا هر دو آزاد.

۵- اگر زمانی اهرم پلوس خلاص کن از حالت قفل خارج نشد و یا عکس این حالت پیش آمد، به هیچ وجه نباید با استفاده از ضربه زدن یا انبردستی آن را جابه جا کرد در اکثر اوقات فقط کافی است کمی اتومبیل را به عقب و یا جلو حرکت دهیم و دوباره امتحان کنیم حتما جابه جا خواهد شد.

پلوس خلاص کن چه کاربردی دارد؟

شاید در تبلیغات خودرو‌های شاسی‌بلندی که برای فروش گذاشته می‌شوند، زیاد دیده باشید که عنوان می‌شود محور جلو دارای پلوس خلاص‌کن و لوک (‌به اشتباه Lock به صورت لوک گفته می‌شود‌) سالم است. پلوس خلاص‌کن از آن قطعاتی است که شاید یک بار هم در طول عمرمان با آن سر و کار نداشته باشیم؛ چراکه برای خودرو‌های شاسی‌بلند و SUV‌ها بوده و از همه مهم‌تر این سیستم درگیری در محور جلو مخصوص به نمونه‌های قدیمی‌تر این خودرو‌هاست که از نمونه‌های دائم چهار چرخ نبوده و از نوع سیستم ۴WD هستند که البته قسمت اعظم نمونه‌های موجود در کشورمان نیز از این گونه‌اند. در اینگونه خودرو‌ها مثل لندروور‌ها، نیسان پاترول، تویوتا‌های قبل از دهه ۹۰، برخی جیپ‌ها و… برای اینکه محور جلو همیشه درگیر نباشد، روی آن پلوس خلاص‌کن قرار می‌دهند و این کار چندین مزیت دارد.

http://www.tuningforum.ir/images/imp...019/11/8-1.jpg


در یک خودرو که از نوع دائم چهار چرخ نیست، وقتی خودرو در حال حرکت است، چرخش تایر‌های محور جلو باعث چرخیدن پلوس‌ها شده و این حرکت دورانی به درون هوزینگ دیفرانسیل منتقل می‌شود. در نتیجه کرانویل شروع به چرخش کرده و پینیون را می‌چرخاند. چرخش پینیون باعث می‌شود تا گاردان جلو که به آن متصل است، همیشه در حال کار باشد. این درگیری دائم در قطعات محور جلو باعث می‌شود تا همیشه نیاز به مراقبت و سرویس و کنترل واسکازین دیفرانسیل جلو باشد و گریس‌کاری گاردان جلو همیشه انجام شود که در ناحیه چهار‌شاخ‌ها مشکلی پیش نیاید. اما وقتی پلوس خلاص‌کن ‌روی محور جلو نصب می‌شود، انتقال حرکت از تایر‌ها به پلوس قطع شده و در نتیجه تمام قسمت‌های بعدی یعنی کرانویل، پینیون، چهار‌شاخ‌ها و گاردان در زمانی که لازم نیست، حرکتی ندارند. پلوس خلاص‌کن دارای یک چرخ‌دنده است. این چرخ‌دنده جایگزین چرخ‌دنده دائمی موجود در محور می‌شود. همچنین پلوس خلاص‌کن با حالت پیچشی که دارد، در زمان چرخاندن آن، این چرخ‌دنده را به جلو حرکت می‌دهد. حرکت رو به جلوی چرخ‌دنده باعث می‌شود تا در مکانی که چرخ‌دنده دائمی لازم بود قرار داشته باشد، قرار بگیرد و نیرو را منتقل کند. با بردن پلوس خلاص‌کن روی حالت Free یا آزاد، چرخ‌دنده به عقب بر‌می‌گردد و چرخش تایر به پلوس‌ها منتقل نمی‌شود.

محاسن و معایب نصب پلوس خلاص‌کن‌:

با استفاده از پلوس خلاص‌کن، قطعاتی که در بالا گفتیم در زمانی که نیاز به درگیری محور جلو نیست، ثابت و بدون حرکت هستند. این کار باعث می‌شود تا هم استهلاک آنها پایین بیاید و هم نیاز به کنترل و سرویس همیشگی آنها بسیار کمتر شود. از طرفی چون قطعات متحرکی از محور جلو برداشته می‌شوند، باعث می‌شود تا خودرو کمی آزاد‌تر شده و حرکت بهتری داشته باشد. ضمن اینکه اگر دیفرانسیل جلو و یا گاردان جلو دارای مشکلاتی باشند که حین حرکت سبب لرزش و ایجاد سر و صدا شوند، با این کار در سرعت‌های بالا و در جاده‌های آسفالته از اثر نامطلوب آنها جلوگیری می‌شود. زمانی که نیاز به محور جلو هست و لازم به درگیری نیز، بالطبع لرزش و سر و صدا به خاطر شرایط خاص آن لحظه چندان حس نمی‌شود و اهمیتی نخواهد داشت. اما عیب بزرگ نصب پلوس خلاص‌کن در این است که برای درگیری در سفر‌های آفرود و در مواقع لازم باید از خودرو پیاده شد و آنها را در حالت درگیر و قفل قرار داد. از طرفی احتمال خرابی این قطعه نیز در طول زمان خصوصا در مدل‌هایی که پیچ قفل آنها پلاستیکی است، وجود دارد.
ضمن اینکه ممکن است گاهی مواقع هنگام گرفتار شدن خودرو شرایط پیاده‌شدن و درگیری به آسانی ممکن نباشد که به همین خاطر همیشه گفته می‌شود در یک سفر آفرودی، همیشه با شروع راه خاکی، اقدام به درگیری پلوس خلاص‌کن کنید.
اما با این تفاسیر همه این موارد باعث نشده‌اند که بتوان از مزیت‌های بزرگ پلوس خلاص‌کن چشم‌پوشی کرد؛ خصوصا که امروزه نمونه‌های برقی و خودکار آنها نیز وجود دارد که با درگیری دنده کمک، به شکل خودکار پلوس خلاص‌کن در حالت قفل می‌رود.

http://www.tuningforum.ir/images/imp...0console-1.jpg


مراقبت از پلوس خلاص‌کن :

درون کاسه پلوس خلاص‌کن لازم نیست تا پر از گریس باشد؛ چرا‌که گریس زیادی باعث می‌شود تا به نحوی باز هم درگیری بین دندانه‌های روی محور و سر شافت پلوس برقرار شده و درگیری دیفرانسیل بدون نیاز به پلوس خلاص‌کن اتفاق بیفتد. اما برای اینکه باز هم یک قطعه مکانیکی متحرک محسوب می‌شود، لازم است تا در حدی که روی دندانه‌ها از گریس پر باشد، آنها را گریس‌کاری کنیم. هیچ وقت نباید بعد از درگیری پلوس خلاص‌کن اقدام به حرکت پر‌شتاب کرد، بلکه باید دو سه بار با حرکت آرام در حدود یک متر به عقب و جلو حرکت کنیم تا دنده‌های پلوس خلاص‌کن و پلوس، به خوبی روی هم قرار بگیرند و از خوردگی آنها جلوگیری شود؛ چراکه حرکت یکباره باعث می‌شود تا این دندانه‌ها بالاخره درون هم قفل شوند و پلوس درگیر شود.


http://www.tuningforum.ir/images/imp...7550x442-1.jpg
اما عیبی که پیش می‌آید این است که این دندانه‌ها به مرور خراب می‌شوند و از همه مهم‌تر اینکه ممکن است مکانیسم پیچ پلوس خلاص‌کن به مرور ضعیف شود و نتواند دنده خود را در محلش ثابت نگه دارد و ‌حین حرکت این دنده به عقب برگردد. هیچ وقت نباید یک طرف را درگیر کنیم، چرا‌که این کار باعث می‌شود تا عملا محور جلو غیر کاربردی باقی بماند. در برخی مواقع پیش می‌آید که پلوس خلاص‌کن به دلایلی مثل وجود آلودگی در محفظه آن یا سرد بودن هوا، سفت شده و قادر به چرخش پیچ آن نباشیم. در این گونه مواقع اصلا از فشار استفاده نشود و باید با کمی عقب جلو رفتن آن را از این حالت خارج کنیم. پیچ پلوس خلاص‌کن را باید تا قرار گرفتن آن در روی دو حالت قفل و خلاص چرخاند و اعمال فشار ناگهانی و رد کردن پیچ بیشتر از این دو حالت باعث می‌شود تا این قطعه به مشکل برخورد کند.