تجربه تعویض روغن موتور

سلام
حدود 20 سال بجز دو مورد بعلت در دسترس نبودن ابزار، شخصاً روغن موتور خودروهای خود را عوض کرده و میکنم . اولین روغن مورد استفاده ام در خودرو پیکان استیشن موتور دولوکس روغن معدنی تک درجه شرکت نفت پارس با سطح کیفیت "اس سی" و درجه گرانروی 40 بود وآنرا در کیلومتر حدود 3000 عوض میکردم با خرید پژوآردی انژکتوری ، روغن خارجی معدنی شل هلیکس تک درجه با گروانروی 40 و سطح کیفیت " اس جی " که در بازار در دسترس بود را جایگزین روغن پارس نمودم ،چون روغن 30 در خوزستان کم استفاده میشد و براحتی پیدا نمیشد ، در زمستان به روش خودروهای قدیمی آمریکائی که دارای سوئیچ تاخیری اتوماتیک برای روشن شدن موتور بودند بصورت دستی با دو تا سه بار استارت زدن و سپس برگرداندن سریع سوئیچ بمنظور رساندن روغن به اجزاء موتورو در نهایت با استارت آخری در زمستان موتور را بدون گاز دادن ،روشن میکردم.

حدود 34 سال پیش برای مجتمع پتروشیمی **** که در بخش سفارشات خرید آن شاغل بودم، بر حسب نیاز دفترچه راهنمای روغنها و گریسهای داخلی و خارجی مصرفی را که معادل انواع روغنهای شرکت نفت "شل" بود به تنهایی بصورت دستنویس تهیه کرده و یک نسخه از آنرا به بخش مهندسی کنترل کیفیت داده بودم و بعدها که از نفت بهران جهت بررسی روغن مورد نیاز تجهیزات دعوت کرده بودند به نماینده آنها نیز یک نسخه دادم که بر همان اساس آنها دیسکت معادل روغنها را تهیه کردند و بقیمت 42 هزار تومان که آنزمان پول زیادی بود حتی به شرکت ما جهت استفاده بخش مهندسی فرآیند فروختند .

علت تهیه معادل این بود که اسناد مربوط به تمامی تجهیزات دوار و ماشین آلات ما فقط روغن مناسب دستگاهها را، روغن شل و متاسفانه بدون اعلام نوع جایگزین توصییه میکردند و چون در جنگ و تحریم بودیم و عدم سهولت دسترسی به روغن مرجع داشتیم ، لازم بود معادل سازی انواع دیگر خارجی و یا ایرانی جهت استعلام و تهیه کالا برای کارخانه صورت بگیرد و با سطح سواد اندکی که داشتم هنگام تعیین معادل روانکارها ، از چگونگی کاربرد و استفاده از روانکار با مراجعه به کتابچه آنها و همچنین انتخاب کیفیت برتر با مقایسه کامپزیشن دیگر روغنها با وجود در دسترس نبودن استاندارد سطوح کیفیت (تصور میکنم آنموقع اجبار برای اعلام سطح کیفیت محصولات نبود) البته با درک مفهوم ویسکوسیته ایندکس فلاش پوینت و ... و ذکر بعضی از ادتیوها چون اطلاعاتی کسب کرده بودم، متوجه شدم توصیه های افرادی که نقل قول بر اساس استنباطهای قدیمی میکردند و مثلاً میگفتند روغن موتور خودرویت را در کیلومتر 3000 عوض بکن با توجه به تغییر سطوح کیفیت روغنهای جدید به نسبت روغنهای قدیمی گفته آنها صحیح نبوده است ، ولذا بعلت سطح کیفیت روغن موتور مصرفیم که "شل هیلیکس" بود ، کیلومتر تعویض روغن را بعدد 6000 رساندم و موید تجربی آن نیز لزج بودن وقوام و از هم گسیخته نشدن روغن کهنه ائی بود که در طشت دور ریز بوضوح دیده میشد و بمن اعلام میکرد که هنوز هم میشود از آن روغن استفاده کرد . پژو آردی را با بیش از 200000 کیلومتر به بچه برادر فردی آشنا فروختم که تا سه سال آنرا داشت و موتور سالم بود که آنرا فروخت . وقتی خودرو پژو 405 با موتور ایکس یو 7 را خریدم از روغن "کاسترول" جی تی ایکس با گروانروی زمستانه 20 و تابستانه 50 ، تا کیلومتر 8000 با شرایط هوای گرم خوزستان استفاده میکردم. با توجه به اینکه در گذشته حداکثر گروانروی روغن بین 30 و 40 بود و شرکت ایرانول آبادان چنین روغنی را تحت عنوان روغن موتور چهار فصل قبلاً تولید میکرد بنظرم میرسید روغن 20 دبلیو 50 برای تاکسی و خودروهای مسافربر بین شهری در منطقه گرم خوزستان بیشتر مناسب بود تا خودروی شخصی و اصطلاحاً با کاربری کارمندی ، بهمین علت با آمدن روغن "الف" که استاندارد سطح کیفیت آن" ای پی آی اس ال" و بالاتر و گروانروی 10 دبلیو 40 بود آنرا انتخاب و کیلومتر کارکرد تعویض روغن خودرو پژو 405 را به 12000 رساندم و پس از پنج سال بدون عیب موتوری با کیلومتر 185000 آنرا فروختم . البته هرگز موتور خودرو را تحت بار زیاد نگذاشته و به سبک خودروهای اتوماتیک در وضعیت اکونومیک دور موتور را جهت تعویض دنده و یا در کروز متمادی طولانی مدت بالا نمیبرم و فقط در سر بالاییها کمی بیشتر از سرگاز برای جلوگیری از فشار بر قطعات موتور با دور بالا استفاده میکردم .

با خرید سوزوکی گراند ویتارا 2400 سی سی دنده اتوماتیک ، شروع به استفاده از روغن کاسترول مگناتک با سطح کیفیت "ای پی آی -اس ال" و درجه گروانروی 10 دبلیو 40 حتی در دیگر خودروهایم که پراید انژکتوری و 206 تیپ 5 مدل 1393 بودند، نمودم . این روغن آنزمان آخرین سطح کیفیت برای استفاده در تمامی موتورها بود . پس از آن روغن کاسترول مگناتک با کیفیت " ای پی آی – اس ام " و سپس با سطح کیفیت "ای پی آی – اس ان" که بیشتراین دو سطح مناسب محیط زیست هستند تا موتور خودرو ، و برای کارکرد با کیلومتر بیشتر و ماندگاری زمانی یکساله در موتور، آمدند و برای پیدا کردن روغن موتور با کیفیت "ای پی آی- اس ال" از شرکت کاسترول بیشتر مواقع دچار مشکل میشدم چون با سطح کیفیت "ای پی آی- اس ام و اس ان" در بازار زیاد شده بود. سابقه مصرف روغن دنده صنعتی شل ماکوما را که عالی بود در کارخانه داشتیم و بخاطر محیط زیست و وجود مواد ضد سایش زیاد آن روغن شل اوملا با مواد کمتر جایگزین شده بود و مسلما برای گیربکس کارایی که ماکوما داشت نداشت .

این اتفاق در روغنهای خودرو هم رخ داده بود و آخرین روغنی که محافظت خوبی از موتور داشت "ای پی آی -اس ال" بود که سرنوشت حذف شدن مثل روغن ماکوما شل در انتظارش بود. البته ماکوما اخیرا بعد از چند سال دوباره برگشته اما نامش بخاطر برند برگشته نه آن کیفیت مثال زدنیش . من با این سواد اندک متوجه مشکل کمبود مواد ضد سایش روغنهای با کیفیت و عمر کارکرد زیاد روغنهای سنتزی شده بودم و حتما مصرف کنندگان خارجی نیز با وجود ارزشهای بالای ماندگاری روغن سنتزی به نسبت معدنی این موضوع را درک کرده بودند چون کار اصلی روغن در موتور شناور نگهداشتن انگشتی میل لنگ بر روی یاتاقانهای نرم بابیتی و روان کردن جداره سیلندر برای کم سایشی رینگهای کمپرس بود و سایر قطعات مثل برینگهای ثابت میل لنگ و میل سوپاپ آن حساسیت روغنکاری دو بخش گفته شده را نداشتند . میتوانید صدها دستگاه موتور متوسط و بزرگ در اینترنت را نگاه کنید که بخش اسبکها و میل سوپاپها به شکل ساده ایی روانکاری غیر پر فشار میشوند . اولین چاره تولید مواد ضد سایش و فروش آن بصورت مجزا برای مخلوط کردن با روغنهای تمام سینتیک (سنتزی) بود و روش بعدیشان عدم ارایه اطلاعات ساده استاندارد و با ارایه نامهای برند ساز . صدها تصویر قوطی های روغن موتور در اینترنت گویای این اتفاق است . مثل روغن موتوری که برای پژو 2008 لازم است و همه را سرگردان کرده که معادل واقعی آن چیست . البته تنها پژو 2008 نیست که این معضل را دارد بلکه خودروهای ژاپنی و آمریکایی هم وجود دارند که گاهی نام روغن همانند نام شرکت سازنده خودرو است !!

اینک دوباره بعضی از شرکتها روغن "ای پی آی- اس ال" را به صورت تمام سنتزی نیز تولید میکنند و ترفندشان فعلا روی گرانروی روغن است . البته این یک فناوری عالی است که میتوانند روغن صفر دبلیو پنجاه را بسازند. قبلا وقتی میخواستند روغن چهار فصل بسازند سی دبلیو چهل یا بیست دبلیو سی و یا ده دبلیو بیست را تولید میکردند چون فاصله رقم زمستانه تا تابستانه نباید زیاد میشد بعلت عدم کیفیت . برای مثال اگر زمستان شهر ما با داشتن رغم روغن بیست سازگار بود بهتر بود که روغن بیست دبلیو سی را انتخاب میکردیم نه روغنهای ده دبلیو سی و یا ده دبلیو چهل حتی اگر به بازار فروش آمده بودند. یعنی رغم زمستانه و تابستانه میبایست برای کارایی بهتر نزدیک به هم باشند . در حال حاضر مشکل روغنهای مثلا صفر دبلیو چهل کیفیت نیست بلکه قیمت بالای آن است .

برگردیم به ادامه صحبت قبلی : از آنجائیکه تمایل داشتم که روغن مورد استفاده ام مواد ضد سایش بیشتری داشته باشد ، برای چند سال روغن بهران سوپر پیشتاز نیمه سنتیک را جایگزین کردم و در 206 تیپ 5 مدل 1395 و تیبا صندوق دار مدل 1392 استفاده کردم . بعد از عدم رضایت بخاطر کیفیت نامطلوب که نمیدانم چرا اتفاق افتاد بدنبال روغن سوپر پیشتار پلاس پلاس گشتم که در ماهشهر وجود نداشت، بعلت توصییه دوستان در بخش تالارهای مباحث روغن موتور ، از روغن موتور پارس سوپر پایا نیز با همان گرانروی و سطح کیفیت روغن بهران استفاده کردم اما پس از تخلیه روغن کارکرده از موتور تیبا در کیلومتر 12000، چندان احساس رضایت نداشتم ولذا تعویض روغن 206 را زودتر از موعد در کیلومتر 6000 انجام دادم. علت انتخابم برای روغنهای ایرانی تقلبی شدن روغنهای خارجی بود که بر حسب استنباط خودم ، محتملاً با روغنهای ایرانی معادل همان استاندارد کیفی ،اگر قوطی نوع خارجی را پر میکردند ، مشکلی فنی در پی نداشت و فقط کلاهبرداری مالی صورت میگرفت ، چون روغن ایرانی که با آن قوطی را پر کرده بودند مرغوب بود و مثلا بعلت نداشتن حداکثر ادتیو، بجای کارکرد 18000 کیلومتر ، رقم کارکرد حداکثری آن 12000 میشد و یا شدت تبخیر روغن ایرانی با فشار بر موتور بیشتر بود و با سرریز روغن برطرف میشد (( متاسفانه اینک گاهی کلاهبرداران از روغن بسیار نامرغوب استفاده میکنند که باعث خرابی موتور میشود)) اما چون اکثراً عادت به تعویض روغن با کارکرد کم بین 5000 تا 7000 و بندرت تا 10000 دارند و نوع رانندگیشان نیز معمولا نرمال است ، کمتر کسی متوجه اعلاء نبودن روغن که باید کارکرد 18000 و یا حداکثری 20000 را داشته باشد ، میشود و این موضوع شامل بعضی از تعویض کنندگان روغن ، نیز میشود و نیاز نیست مو را حتما از ماست بیرون بکشند چون چه روغن تقلبی باشد و چه اصلی مسلما سود بیشتر در مصرف روغن خارجی برای آنها بیشتر است . بنابراین با وجود قوطی بظاهر اصلی و برچسبها و اینکه تا کنون کسی ایرادی نگرفته از نظر تعویض کار ، روغن احتمالاً اصلی است و مشکلی برای مصرف ندارد .

پس کالای خیلی نامرغوبی وجود ندارد فقط کالا اعلاء اعلاء نیست و تبلیغ آگاهانه و نا آگاهانه است که منجر به پرداخت و سرازیر کردن پول اضافه به جیب کلاهبرداران برای روغن غیر اصلی شده است .
البته منابع درستکاری نیز وجود دارند که روغن موتور اصلی خارجی دارند و در کارشان تقلب وجود ندارد .

روغنهای مورد استفاده ام بترتیب از قدیم تا جدید
“PARS OIL” API SC-SAE 40 MINERAL
“SHELL OIL” HILIX API SG- SAE 40 MINERAL
“CASTROL OIL” GTX API SJ-SAE 20W50 MINERAL
“ELF OIL” API SL-10W40 SEMI SYNTHETIC
“CASTROL OIL” MAGNATEC API SL-10W40 SEMI SYNTHETIC
“CASTROL OIL” MAGNATEC API SM-10W40 SYNTHETIC
“CASTROL OIL” MAGNATEC API SN-10W40 SYNTHETIC
“BEHRAN OIL” SUPER PISHTAZ API SL-10W40 SEMI SYNTHETIC
“PARS OIL” API SL-10W40 SEMI SYNTHETIC
“IRANOL OIL RACING ” API SL-10W40 SEMI SYNTHETIC

موتور خودروها
ENGINE PYKAN DELUXE
ENGINE PYKAN INJECTOR
ENGINE XU7JP/L3
ENGINE TU5JP
ENGINE JB24
ENGINE M13
ENGINE M15 EURO 4

مواد ضد سایش مفید برای خودرو و مضر برای محیط زیست ZDDP