تسمه تایم را به‌موقع تعویض کنید

نگهداری خودرو مهم‌ترین نقش را در طول عمر این وسیله و هزینه‌های آن برای مالک دارد. می‌خواهیم به بررسی تسمه تایم و تعویض آن و اشتراک یک تجربه عملیاتی از این بخش مهم از خودرو بپردازیم.

http://www.tuningforum.ir/images/imp...3500x298-1.jpg

تسمه تایمینگ چیست؟

تسمه تایمینگ تسمه ای است که وظیفه هماهنگ کردن حرکت میل‌لنگ با میل‌سوپاپ را دارد وظیفه میل‌سوپاپ نیز باز و بسته کردن سوپاپ‌ها در زمان مناسب است. جایگیری میل‌سوپاپ نیز در خودروهای مختلف متفاوت است. ولی معمولاً این قطعه در سرسیلندر قرار دارد. تسمه تایم نیرو را از دنده تایمینگ سر میل‌لنگ گرفته و به دنده تایمینگ میل‌سوپاپ انتقال می‌دهد. جایگیری صحیح تسمه تایم نیز از اهمیت زیادی برخوردار است و اگر تسمه تایم یک یا چند دندانه جابجا شود زمان باز بودن سوپاپ‌ها به هم ریخته و در کار موتور اختلال پیش می‌آید.


http://www.tuningforum.ir/images/imp...t485x500-1.jpg

مسئله بعدی میزان سفتی تسمه تایم است که معمولاً با استفاده از هرزگرد تنظیم می‌شود و سفت کردن بیش از اندازه آن سبب تولید صدای زوزه در موتور و کاهش راندمان می‌شود.

http://www.tuningforum.ir/images/imp...2500x494-1.jpg


ابعاد تسمه تایم بسته به نوع خودرو متفاوت است ولی در ساده‌ترین حالت یعنی SOHC تسمه تنها به فولی سر میل‌لنگ و فولی میل‌سوپاپ وصل است و در حالت ِ DOHC تعداد میل‌سوپاپ به دو عدد افزایش یافته است. در برخی خودروها و اکثرا شش سیلندرها نیز زنجیر تایم جایگزین تسمه تایم شده که خود مبحث جداگانه است. البته استثنائاتی نیز وجود دارد برای مثال میتسوبیشی پاجرو با وجود داشتن موتور شش سیلندر وی شکل زنجیر تایم ندارد و از تسمه تایم استفاده می‌کند که البته سبب کارکرد نرم‌تر موتور شده است. لازم به ذکر است که در خودروهای سنگین بجای تسمه یا زنجیر از دنده تایمینگ استفاده می‌شود البته دنده تایمینگ در بعضی خودروهای سواری و موتورسیکلت‌های دهه ۷۰ نیز به چشم می‌خورد.

http://www.tuningforum.ir/images/imp...1500x295-1.jpg

عواقب تعلل در تعویض تسمه تایم

تسمه تایم معمولاً پس از فرسوده شدن دچار پارگی می‌شود. در بهترین حالت پاره شدن تسمه تایم می‌تواند تنها سبب خاموش شدن خودرو شود و با مراجعه به تعمیرگاه می‌توان به‌راحتی نسبت به تعویض آن اقدام کرد اما میزان خسارت بسته به نوع طراحی موتور متفاوت است و در برخی خودروها در صورت پارگی تسمه تایم سبب کج شدن سوپاپ‌ها می‌شود که برای رفع آن نیاز به باز کردن کامل سرسیلندر است. دلیل این امر نیز این است که با پاره شدن تسمه، زمان باز بودن سوپاپ‌ها به هم خورده و چند تایی از سوپاپ‌ها در زمان رسیدن پیستون به نقطه مرگ بالایی باز می‌مانند که در این حالت پیستون با برخورد با سوپاپ سبب کج شدن آن می‌شود و یا حتی در برخی از موارد دیده شده که در اثر ضربه پیستون به سوپاپ خود پیستون دچار شکستگی می‌شود.

http://www.tuningforum.ir/images/imp...1500x375-1.jpg

چندی قبل یک دستگاه پژو ۲۰۶ صندوقدار با موتور ۱.۶ لیتری به تعمیرگاه مراجعه کرد که به دلیل پارگی تسمه تایم موتور از کار افتاده بود. با باز کردن سرسیلندر مشاهده شد که ۸ عدد از ۱۶ سوپاپ خودرو با پیستون برخورد کرده و کج شده‌اند. پیستون نیز در محل برخورد آسیب جزئی دیده بود. از این رو ما جهت برطرف کردن مشکل پروسه باز کردن سر سیلندر را پیش گرفتیم بعد باز کردن و خارج کردن مجموعه ی سرسیلندر از روی بلوکه سیلندر جهت تعمیرات لازم روی سرسیلندر اقدام کردیم. اقدامات انجام شده شامل موارد زیر بود:

• بازدید تایپیت های هیدرولیکی
• بازدید گیت و سیت سوپاپ‌ها
• بازدید سوپاپ‌ها از لحاظ نشتی و آب‌بندی بودن با سیت و تعویض سوپاپ‌های کج شده
• بازدید کف سرسیلندر از لحاظ تاب‌دیدگی

و اقداماتی که روی بلوک سیلندر انجام شد نیز به شرح زیر می‌باشد:

• بازدید پیستون‌ها و حصول اطمینان ازلحاظ وجود شکستگی
• چک کردن میزان خلاصی پیستون در داخل سیلندر

پس از برطرف کردن معایب فوق و در مرحله آخر نیز با جایگزینی تسمه تایم و هرزگرد و تسمه سفت کن جدید کار تعمیرات خودرو به اتمام رسید.

http://www.tuningforum.ir/images/imp...1500x295-1.jpg

محل قرارگیری تسمه تایمینگ

http://www.tuningforum.ir/images/imp...2500x296-1.jpg

سرسیلندر قبل و بعد از برداشتن میل‌سوپاپ‌ه

اhttp://www.tuningforum.ir/images/imp...3374x500-1.jpg

نحوه ی خارج کردن استکان تایپیت هیدرولیکی با استفاده از آهن‌ربا

http://www.tuningforum.ir/images/imp...4320x500-1.jpg

بررسی استکان تایپیت های هیدرولیک

http://www.tuningforum.ir/images/imp...5351x500-1.jpg

بازماندن سوپاپ‌ها بر اثر کج شدن

http://www.tuningforum.ir/images/imp...6500x297-1.jpg

محل برخورد پیستون با سوپاپ

http://www.tuningforum.ir/images/imp...7500x309-1.jpg

تسمه تایم پاره شده

http://www.tuningforum.ir/images/imp...8500x388-1.jpg

سوپاپ‌های کج شده در کنار سوپاپ‌های سالم

http://www.tuningforum.ir/images/imp...9494x500-1.jpg

سوپاپ کج شده بر اثر ضربه

هزینه این تعمیرات روی ۲۰۶ TU5 حدود یک میلیون و دویست هزار تومان برای مالک خودرو تمام شد حال آنکه اگر مالک نسبت به تعویض به‌موقع تسمه تایم اقدام می‌کرد هزینه پرداختی حداکثر ۲۵۰ هزار تومان می‌شد. که این تفاوت هزینه اهمیت لزوم توجه به سرویس‌های دوره ای را نشان می‌دهد. برای ۲۰۶ TU5 معمولاً تسمه تایم باید در کیلومتر ۶۵۰۰۰ کیلومتر و یا هر ۵ سال یک‌بار تعویض شود که در خودروی مورد بحث راننده تا ۱۲۰۰۰۰ کیلومتر تسمه را استفاده کرده بود که ریسک بزرگی است. اما این کیلومتر تعویض در خودروهای مختلف متفاوت است و ما برحسب تجربه کار کیلومتر تعویض تسمه تایم چند خودروی مختلف بازار کشور را در جدول زیر برای شما می‌آوریم البته این کیلومترها ممکن است متفاوت با کاتالوگ خودرو باشد اما با شرایط آب و هوایی و ترافیکی شهر تهران این کیلومترها کیلومتر مناسبی برای تعویض تسمه تایم است:

نوع خودرو	کیلومتر تعویض تسمه تایم
میتسوبیشی پاجرو ۱۹۹۲_۲۰۰۸	۱۰۰۰۰۰
میتسوبیشی گالانت ۱۹۹۲_۱۹۹۳	۸۵۰۰۰
میتسوبیشی لنسر ۱۹۹۰_۱۹۹۳	۹۰۰۰۰
هیوندای آوانته	۱۰۰۰۰۰
هیوندای ورنا	۶۵۰۰۰
کیا ریو	۶۵۰۰۰
مزدا ۳۲۳	۷۰۰۰۰
تویوتا کرولا ۲۰۰۵_۲۰۱۲	۹۰۰۰۰
فولکس‌واگن کدی	۸۵۰۰۰
فولکس‌واگن گل	۸۵۰۰۰
پژو ۲۰۶ TU۳ ۱.۴ لیتری	۷۰۰۰۰
پژو ۴۰۵	۶۰۰۰۰
پراید	۱۰۰۰۰۰
رنو مگان ۲۰۰۰	۶۰۰۰۰
رنو لوگان (تندر)	۴۰۰۰۰
سیتروئن زانتیا	۶۵۰۰۰