آشنایی با سیلندر و انواع آرایش قرارگیری آن

سیلندر در موتورها و پمپ‌های رفت و برگشتی، فضایی استوانه‌ای است که پیستون در آن حرکت می‌کند. هر موتور، پمپ و یا کمپرسور رفت و برگشتی، برای کارکرد نیاز به دست‌کم یک سیلندر دارد. معمولاً چند سیلندر در کنار یکدیگر و در بلوک سیلندر قرار می‌گیرند که باریخته‌گری آلیاژهای آلومینیوم یا چدن ساخته شده، و سپس ماشینکاری می‌شود. یک پیستون در داخل هر سیلندر توسط چند رینگ پیستون فلزی در شیار ماشین در اطراف سطح خارجی آن نصب شده نشسته به طور معمول دو برای آب بندی فشاری و یک به مهر و موم نفت. این حلقه ها در نزدیکی تماس با دیواره های سیلندر را، سوار بر یک لایه نازک از روغن، ضروری برای حفظ موتور از تصرف و نیاز به سطح با دوام دیواره سیلندر است.

فضای بین پیستون و سیلندر، با استفاده از رینگ‌های پیستون که در شیارهایی بر روی سطح خارجی پیستون قرار می‌گیرند، آب‌بندی می‌شود تا از نشت هوا به بیرون از سیلندر و نشت روغن به داخل آن جلوگیری شود.

انواع آرایش قرار گیری سیلندر خودرو:

آرایش قرار گیری سیلندرها به صورت خطی، اولین آرایش مورد استفاده در دنیای خودرو، بوده است .
تعمیرات این مدل از خودروها بسیار ساده و روان بوده به نحوی که، تمامی استانداردهای بین المللی برای آموزش افراد مبتدی و علاقه مند به دنیای خودرو و تعمیرات ، باید در ابتدای امر با این نوع موتورها آشنا شده و بتوانند تعمیرات این نوع از موتورها را به راحتی به انجام برسانند .

آرایش خطی سیلندر، به این ترتیب است که، تمام سیلندرها در یک بلوک دقیقا در یک راستا پست سر یکدیگر قرار گیرند. به این نوع از چیدمان سیلندرها آرایش خطی گفته می شود. تمامی موتورهای 4 سیلندر دنیا ( یا بهتر بگوییم بیشتر آنها ) به این ترتیب قرارگیری موجود هستند .
کارخانه ای که سنت شکنی کمتری در این مورد داشته و حتی خودروهای 6 سیلندر خطی نیز تولید می نماید BMW بوده، که نحوه تراز موتور 6 سیلندر خطی به گونه ای بسیار جذاب بوده که این موتور را هر ساله در لیست نامزدهای بهترین موتور سال قرار می دهد.این ترتیب و نظم را تنها در موتورهای تخت 6 سیلندری و 12 سیلندری خورجینی می توان پیدا نمود .

http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/2-22.jpg

موتورهای تخت بیشتر به صورت قدرتی بوده و موتورهای سرعتی نیستند، به همین منظور تمام خودروهای دیزل سنگین، سعی بر این داشته که از این موتور استفاده نمایند، زیرا گشتاوری که در این موتورها برای سیستم های دیزلی یافت می شود، برای موتورهای دیگر کمتر وجود داشته (البته خودرو سازانی چون اسکانیا و مرسدس از نحوه چیدمان دیگری نیز استفاده می نمایند).

آرایش سیلندرها ، خطی با زاویه
http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/3-18.jpg

این نوع سیستم به مانند همان سیستم خطی مستقیم، تمام سیلندرها در یک ردیف و در یک خط ( به همین دلیل سیستم خطی به inline نیز شهره هستند )، قرار داشته ولی تنها نکته ای که در این مهم جای دارد، زاویه قرار گیری سیلندرها نسبت به قائم مابین 15 تا 60 درجه بوده و دلیل این مهم استفاده از قابلیت موتورهای مورب ( خورجینی ) بوده، که این موتورها دارای دور گیری بسیار بالایی می باشند، و به همین دلیل از این سیستم طراحی استفاده شده است تا بتوانند این موتورها در عین کوچکی و کم حجمی بتوانند قابلیت دور گیری سریعی داشته و نیز دارای گشتاور سرعتی بوده (منظور اینکه شتاب دهی خودرو را در دورهایی پایین نیز به راحتی میسر نمایند).
این موتورها از نظر ابعادی به مانند یک موتور خطی بوده و حتی تعمیرات آن نیز ساده¬تر بوده و بدلیل فضای اریبی که ایجاد می¬نماید ، مرکز ثقل پایینی داشته و فضای جلویی و یا کناری بسیار مناسبی را برای سیستم فراهم می آورند .موتور خودروهایی چون پژو 405 GLX و نیز BMW 320i از این نوع آرایش استفاده می نمایند .


http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/4-16.jpg

آرایش قرار گیرینی خورجینی V شکل سیلندرها

http://www.tuningforum.ir/images/imp...enginev6-1.gif
این گونه موتورها پس از آرایش خطی، معروفترین مدل موتورها در میان خودرو سازان بوده. پیدایش این موتورها به دلیل این بوده است که گاهی خودرو سازان تا 12 سیلندر را در یک ردیف قرار می داده اندکه این خود باعث بوجود آمدن بسیاری مشکلات عدیده از جمله افزایش طول خودرو یا افزایش بی دلیل وزن خودرو برای استفاده از چنین حجمی از مواد بوده است .
به همین دلیل مهندسان در سال های میان جنگهای جهانی اول و دوم بسیار بیشتر مورد استقبال قرار گرفتند ( متاسفانه منبع قابل اعتمادی برای تاریخچه این موتوها هنوز پیدا نشده است )،اوج استفاده از این موتورها درجنگ دوم جهانی و بر روی دو رقیب دیرینه، یعنی هواپیماهای آلمانی (موتور BMW V12 ) و هواپیماهای انگلیسی (موتور مرلین V12 ساخته رولزرویس )بوجود آمده است .موتورهای V6 نیز از سالهای 1957 به بعد بیشتر مورد استقبال قرار گرفتند .

این موتورها بیشتر در مواردی استفاده می گردند که مهندسان نیاز به موتورهای سرعتی را احساس نمایند، زیرا موتورهای خورجینی دارای سرعت بسیار مناسبی بوده و عملا به این موتورها، موتورهای سرعتی گویند. اوج این ابتکارات و خلاقیت ها در خودروهای فرمولا 1 دیده می شود که موتورها تا دورهای 21000rpm نیز دوران داشته اند . این موتورها با وارد شدن به خط تولید کمپانی ها خودروسازان بزرگ را در راه رسیدن به اهداف رویا پردازانه مهندسان و خواسته های مردم نزدیک تر نموده است .
نحوه قرار گیری سیلندرها به مانند حرف V در زبان انگلیسی می باشد، که در 2 ردیف سیلندرها روبه روی یکدیگر قرار می گیرند که با زاویه قائم، زاویه تندی می سازند ولی در اصل زاویه قرار گیری که این موتورها را با آن شناسایی می نمایند زاویه ای است که با یکدیگر رعایت می نمایند را این زاویه میان 2 بلوکه سیلندر وجود دارد .

http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/5-13.jpg

این موتورها دارای قدرت اسب بخاری مناسب بوده و اکثرا (مگر طراحی محفظه احترق بیش از حد معمول باشد)حداکثر گشتاور موتورها در دور موتورهای کمتر از 4000rpm بدست می آیند .

آرایش جناغی خطی یا VR

http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/7-11.jpg

VR6، این کلمه برای بسیاری از خوانندگان و علاقه مندان نا آشنا بوده و برای بسیاری دیگر این مورد ، شاید یک شرکت پیشرو که بسیاری از خودروسازان آرزوی پیوستن به ایشان را دارندنشان می دهد یعنی کمپانی عظیم و بسیار جذاب فولکس واگن، این خودرو ساز چون در ساخت خودروهای بسیار کوچک که دارای موتورهایی با قابلیت تقویت بی نهایت و همانند خودروی گلف شهره داشته است توانسته با نبوغ مهندسان خویش طراحی قدیمی موتورهای V شکل را از حالت عادی و سنتی خویش خارج نموده و تبدیل به سیستم VR نماید . این مهم به خودرو ساز اجازه داده که بتواند به راحتی از موتوری پر قدرت ولی کوچک که قابلیت و توانایی های یک موتور 6 سیلندر پر قدرت را به رخ تمام حریفانش بکشاند ، ولی نکته اصلی اینجاست که با ابعادی بس کوچک تر از رقبا .
این موتور به ترتیب شکل زیر دارای چیدمان و شماتیک زیر بوده و دارای قدرت یک موتور خطی بوده ولی سرعت یک موتور خورجینی را نداشته، برای همین منظور کارایی هاو قابلیت های خاصی داشته اند .
این موتورها دارای قابلیت های خاص بوده از جمله: حجم کوچک ، فضای اشغال کمتر ، بهبود راندمان حجمی و قدرتی بودن در کنار سرعت .

http://www.tuningforum.ir/images/imp...019/10/8-9.jpg

این محاسن به اینگونه موتورها این قابلیت را می دهد که بتوانند برای خودروهای کوچک و نیز به قابلیت های خاص مورد استفاده قرار دهند، به مانند موتورهای خودروهای گلف ، که انتظارهای بیشماری از آن داشته ولی دارای فضا و طراحی کوچک می باشد .

آرایش قرار گیری جناغی دو ردیفه یا W

همه ما بوگاتی ویرون با موتور W16 و یا آئودی A8 W12 را می شناسیم . اما آیا این تلفظ درست می باشد ؟
http://www.tuningforum.ir/images/imp...019/10/9-5.jpg
ممکن است در نگاه اول همه ما بگوییم و بدانیم که این نوع از موتور همان دو موتور V8 هست که با یکدیگر به صورتی خاص ترکیب گردیده و تبدیل به موتوری W گردیده است ، ولی آیا این درست است ؟
بله این صحبت که این موتور از ترکیب 2 موتور V8 بوجود آمده است، یا اینکه به درستی و به صورت فنی تر بخواهیم بررسی کنیم، این موتور از ترکیب و پیوستن 2 موتور VR8 به یکدیگر بوجود آمده است و چون 2 موتور VR با یکدیگر ترکیب گردیده اند، بنابراین در اصطلاح فنی و تخصصی به این موتورها WR گفته می شود ( البته این موردی که با آن اشاره دارم کاملا تخصصی بوده و در بیشتر موارد برای عوام همان اصطلاح رایج موتورهای W به کار می رود).
خاصیت موتورهای WR: این موتورها دارای قدرت و سرعتی بسیار بالا (به نسبت ابعتد و حجم خود ) بوده و اینگونه از موتورها دارای مزایایی می باشند که به شرح زیر می باشد .

1. دارا بودن حجم یا همان فضای اشغال از محفظه موتوربه مراتب نسبت به رقبایشان کوچکتر که باعث طراحی شکیل تر کاپوت خودرو خواهد شد .

2. به دلیل استفاده از مواد اولیه کمتر در ساخت موتورهای نسبتا کم وزن تری بوده و باعث افزایش راندمان وزنی خودرو خواهند شد .

3. سرعت بسیار مناسبی داشته و در دور گیری بسیار بهتر از رقبای خورجینی خویش عمل می نمایند .

4. این موتورها با چنان نرمی و صدای کمی کار می نمایند که در هنگام روشن بودن احساس می شود که خودرو خاموش است .

اما در هر سیستمی هم مزایا وجود دارد و هم معایب پس نگاهی نیز به معایب موتورهای WR می ندازیم .

1. این موتورها در طراحی سیستم انتقال حرارت همیشه دچار سختی هایی بوده اند و آن هم به دلیل فاصله کم میان محل قرار گیری سیلندرها می باشد. به همین دلیل کمی در طراحی سیستم خنک کاری و رفع ایراد از این سیستم همیشه باید دقتی مثال زدنی را داشت .

2. به دلیل حرارت بالایی که هنگام کارکرد این خودروها بوجود می آید باید در انتخاب مواد بسیار دقت نمود و برای همین کمی هزینه تمام شده تولید اینگونه موتورها بالا می رود .

http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/10-6.jpg

در نهایت با توجه به اینکه مزایا و معایبی نیز اینگونه از موتورها دارند تنها کمپانی فولکس واگن موفق به طراحی و استفاده از اینگونه موتورها گردیده است .

آرایش قرار گیری سیلندر W شکل

اینگونه از موتورها کمتر دیده شده است که در خودروهای خیابانی استفاده گردد، تنها در مواردی خاص و بر روی خودروهای مسابقه ای خاص قرار گرفته اند.

http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/11-5.jpg

اینگونه از موتورها دارای تمام خصوصیات و معایب موتورهای خطی و خورجینی می باشد که همانگونه در مقالات این خودروها به این موارد اشاره شده است در مجموع می توان برای این موتورها چنین گفت که این موتورها دارای قدرت بالا و سرعت مناسبی هستند، پس در این موتوها هم قدرت داریم و هم دور گیری مناسب موتور را تجربه می نماییم .


http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/12-5.jpg

البته به مانند موتورهای WR یا همان Wها این موتورها حرارت بالایی تولید می نمایند و به همین دلیل که توجیه مناسبی برای کارایی و به دلیل داشتن ارتفاع بالاتر نسبت به رقبای خویش فضایی که برای جاگذاری اینگونه موتورها داخل مجموعه کاپوت خودرو توجیه مناسبی برای استفاد در خودروهای عادی و سطح شهر ندارند .

آرایش قراری سیلندرها به صورت تخت ، موتور تخت

موتور تخت یا به اصطلاح انگلیسی Flat Engineو یا به اصطلاح صنایع خودرو موتور بوکسوری که باز هم در زبان انگلیسی به Boxer Engine‏ شهره دارند، نوعی موتور احتراق داخلی است که پیستون‌های آن در امتداد صفحه افق جابجا می‌شوند. سیلندرها در دو طرف میل لنگ قرار دارند و هریک از پیستون‌ها توسط یک پین میل لنگ(یا همان یاتاقانهای متحرک در اصطلاح عادی )کنترل می‌شوند. ایده مفهومی این موتور در سال ۱۸۹۶ توسط کارل بنز ارائه شد .
البته همگی ما این نوع آرایش موتور را به خودروی محبوب و مشهوری چون فولکس واگن بیتل(همان فولکس قورباغه ای)شناخته ایم، که این خودروی محبوب و دوست داشتنی به دست کسی طراحی شده است که در جنگ جهانی دوم دوشا دوش هیتلر به طراحی اداوات نظامی پرداخته و پس از آن بنیانگذار شرکتی شده است که همه ما این شرکت را به نام خودرویی که تنها با 3 عدد به جهان معرفی شده است می شناسیم .
http://www.tuningforum.ir/images/imp...ineflat4-1.gif
فرد مذکور جناب دکتر فردیناند پورشه بوده و خودروی معروف و محبوبی که صحبت آن به میان امده است 911 بوده است .

http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/13-5.jpg

موتور تخت ارتفاع کمتری نسبت به سایر موتورها از جمله موتور خطی دارد، که باعث پایین آمدن مرکز ثقل خودرو و در نتیجه پایداری بهتر خودرو می‌شود. موتورهای تخت هوا خنک در "تترا ۱۱" و "تترا ۳۰" توسط کمپانی سیتروئن و از سال ۱۹۲۳ تا به امروز در موتورسیکلت‌های کمپانی بی ام و استفاده می‌شوند. در خودروهایی مانند فولکس بیتل چهار سیلندر و پورشه ۹۱۱ شش سیلندر از موتور تخت در عقب ماشین استفاده شده که باعث می‌شود عرض زیاد موتور هیچ‌گونه مزاحمتی برای فرمان‌دهی خودرو ایجاد نکند و همچنین با حذف گاردان اتلاف انرژی نیز کمتر باشد .
این موتور به این دلیل بوکسوری نامیده می‌شود که هر جفت پیستون به جای این که به طور متناوب حرکت کند به طور همزمان به داخل و خارج حرکت می‌کند مانند بوکسورهایی که برای نشان‌دادن آمادگی خود قبل از مبارزه مشتهای خور را به هم می‌کوبند. در موتورهای بوکسوری پیستون‌های مقابل دو به دو در یک حالت قرار می‌گیرند؛ برای مثال اگر یک پیستون در مرحله تراکم قرار گرفته باشد پیستون مقابل آن در مرحله تخلیه گازها قرار دارد البته این مورد را فراموش نکنیم که پیستون مقابل در زاویه احتراق مناسب و در زمان یا همان تایم احتراق مناسب به جرقه زدن خواهد رسید، و این نکته باعث این خواهد شد که انرژی کمتری به هدر رفته و انرژی که در آرایش سیلندرهای دیگر به هدر می رود، در پیستون و شاتون سیلندر مقابل ذخیره شده و در زمان مشخص آزاد شده و تبدیل به انرژی مکانیکی خواهد شد .

آرایش قراری سیلندرها رادیال یا ستاره ای

این نوع از نحوه قرار گیری سیلندرها تنها برای موتورهای هوایی (موتورهایی که تنها بر روی انواع هواپیماها نصب می شوند) بوده و موتورهایی هستند که باید بوسیله هوا خنک کاری بشنود .

http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/15-3.jpg

اینگونه از موتورها دارای دور موتور بسیار بالا بوده و به دلیل اینکه میل لنگ اینگونه از موتورها در مرکز دایره ای که این سیلندرها به یکدیگر متصل گردیده اند، که این امکان وجود سیستم خنک کاری با آب تقریبا غیر ممکن می کند، این موتورها برای هواپیماها بسیار سنگین استفاده می گردد، به همین دلیل این موتورها برای هوا خنک طراحی گردیده اند .

http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/16-2.jpg

آرایش قرار گیری سیلندرها ، موتورهای وانکل یا دوار

موتور دورانی وانکل یا موتور دوار که به‌خاطر مخترع آن فلیکس وانکل موتور وانکل نامیده می‌شود، نوعی موتور درون‌سوز است که به جای حرکت رفت و برگشتی پیستون‌ها، از یک طراحی دوار با دایره‌ای که خارج از مرکز خویش حرکت دوار یا همان حرکت چرخشی دارد برای تبدیل انرژی شیمیایی سوخت به انرژی جنبشی چرخشی استفاده می‌کند. اجزای اصلی این موتور عبارتند از : روتور، محفظه روتور، محور خروجی، شمع جرقه زنی و قطعات آبندی می‌باشد. در موتور وانکل مانند موتورهای بنزینی چهار زمانه مخلوط هوا و بنزین وارد محفظه موتور می‌شود، سپس با متراکم نمودن این مخلوط (هوا و بنزین) گاز ورودی متراکم شده تحت فشار قرار گرفته و با ایجاد جرقه به وسیله شمع انفجار حاصل می‌شود، مولکول‌های گاز دراثر احتراق منبسط می‌گردند و نیروی حاصل از این احتراق و انبساط گازها به روتور انتقال داده می شود و به علّت اختلاف مرکز دوران بین روتور و میل لنگ نیروی چرخشی در روتور ایجاد می‌گردد. این نیروی چرخشی به بادامک محور لنگ که در داخل روتور قرار دارد، وارد شده و به فلایویل و سیستم انتقال قدرت می‌رسد .

http://www.tuningforum.ir/images/imp...19/10/17-2.jpg

روتور قطعه مثلثی شکلی است که دارای سه صفحه محدب است که هر یک در حکم یک پیستون عمل می‌کند. درهر یک ازصفحه‌های روتور فرورفتگی وجود دارد که حجم موتور را افزایش می‌دهد تا مخلوط بنزین و هوای بیشتری راهی موتور شود. در انتهای هر صفحه تیغه ایی فلزی برای آب بندی بیرون و محفظهٔ احتراق وجود دارد. همچنین حلقه‌هایی فولادی برای آب بندی کنارهٔ محفظهٔ احتراق و بیرون کار گذاشته شده‌است. روتور دارای مجموعه‌ای از چرخدنده چیده شده در وسط پهلو است. دندانه‌های این چرخدنده با دندانه‌های چرخدنده ایی جفت می‌شود که به بدنه بسته شده‌است. این جفت شدگی چرخدنده‌ها مسیر و جهت حرکت روتور را در محفظه تعیین می‌کند.

http://www.tuningforum.ir/
محفظه تقریبا دارای شکلی تخم مرغی است. محفظه احتراق طوری طراحی شده‌است که سه لبهٔ روتور همیشه با دیواره محفظه در تماس(به صورت بوش طراحی گردیده که هم تماس داشته باشند و هم فضایی برای حرکت به مانند همان فضایی که پیستون در داخل بوش سیلندر قرار دارد)باشد تا سه محفظه جدا برای مخلوط سوخت ایجاد کند. درهر یک از سه محفظهٔ ایجاد شده در موتور وانکل یکی از اعمال زیر اتفاق می‌افتد. این اعمال عبارت اند از : مکش ،intake تراکم ،compression احتراق ،combustion تخلیه exhaust که این موارد مانند موتورهای چهار زمانه بوده و لی به نحوه عملکردی دیگر .
مجرای ورود که همان مخلوط سوخت و هوا و مجرای خروج یا همان دود روی محفظه قرار دارند. توجه کنید که هیچ موردی بر سر راه این مجاری قرار نداشته و این مجاری تنها بوسیله حرکت روتور است که ورود و خروج گازها را کنترل می نماید، که در این مورد باید به این دقت داشت که، موتورهای دیگر همیشه بوسیله سوپاپ کنترل ورود و خروج گازها را بر عهده دارند.
میلهٔ خروجی یا میل لنگ Output Shaft دارای برآمدگی‌های گردی است که روی میله سوار شده‌است. و نسبت به مرکز میله جابجا شده ‌است. هر روتور بر روی یکی از برآمدگی‌ها نصب می‌شود. برآمدگی‌ها در میلهٔ خروجی در حکم میل لنگ را در موتور پیستونی انجام می دهند. زمانی که روتور در محفظه حرکت می‌کند به برآمدگی‌ها اعمال نیرو نموده و این فشار وارده بر برآمدگی‌ها تولید گشتاور در میله می‌کند که در نهایت چرخش به وجود می‌آید.