-
تشریح نحوه عملکرد کمک گیربکسهای np208 و dana300
همونجور که از عنوان تاپیک مشخصه، میخوام پروسه و عملکرد دو نوع از کمک هایی رو که روی جیپ های FSJ و CJ استفاده شده، موقع استفاده از حالت های 2H, 4H, 4L براتون تشریح کنم...
این دو نوع کمک، کمک های NP208، یا همون New Process 208، و DANA300 هست...
کمک نوع اول روی برخی جیپ های FSJ (از جمله آهو جدید) و نوع دوم روی جیپ های CJ استفاده میشده... البته بعدها مالکین خودشون تغییراتی دادن و کمک ها رو جابجا هم کردن که به بحث ما مربوط نمیشه...
ضمن اینکه این کمک ها روی ماشین های دیگه ای هم استفاده شده، غیر از برند جیپ...
این دو نوع رو انتخاب کردم چون خودم نسبت به این دو نوع اشراف دارم...
این مطالب فقط در راستای آشنایی با پروسه عملکرد کمک هست و جنبه تعمیراتی نداره... به همین خاطر از اصول عملکرد و قطعات اصلی صحبت شده و نه همه قطعات... پس کاری به خار و واشرها و بلبرینگ ها و مواردی از این قبیل نداریم...
ضمناً مطالب این تاپیک رو در تاپیک جیپ آهو، Jeep Wagoneer ، در کلوپ آفرود برای همقطاران آهو سوارم توضیح دادم، ولی چون لابلای تعداد کثیری از صفحات قرار میگیره و ممکنه بعداً دسترسی بهش راحت نباشه، گفتم شاید بد نباشه به عنوان یه تاپیک تو این قسمت قرار بگیره...
______________________________________________
قسمت اول: کمک های NP208:
یکی از مهمترین قسمت های کمک شفت وسطش هست که بهش Main Shaft میگن...
وقتی گشتاور از گیربکس خارج میشه! مستقیم که نمیره تو دف عقب!... اول میره تو کمک گیربکس!...
اولین قسمتی که با گیربکس در ارتباط قرار میگیره، دنده ورودی کمک هست... که بهش میگن Input Gear... مکانیک ها میگن دنده گوشتکوبی!!!... چون شکل گوشتکوب میمونه!!...
شبیه ایشون تشریف دارن!:
میگم شبیه!، چون ایشون واسه جیپ رنگلر هست!...
فرقش با مال ما (جیپ آهو)، اینه که دندونه های این مورب و اریب هست، ولی واسه ما صافه! و مورب نیست!...
این واسه کمک های ما هست!... فلش سبزه!... به صاف بودن دندونه ها توجه کنید!...
ایشون! به ترتیبی که در ادامه میگم، متصل میشن! به شفت وسط یا شفت اصلی کمک...
که ایشون تشریف دارن!: (به اون فلش قرمزه هم میرسیم!)...
اون دنده پلاستیکی سبز رنگ واسه سرعت سنج یا همون کیلومتر شماره، اون یکی سفیده هم اویل پمپ کمک هست!... با اونا کاری نداریم، فقط جهت اطلاع گفتم!...
کمک این قابلیت رو داره که گشتاوری رو که دریافت میکنه، مستقیم برسونه به دف عقب که در این صورت نیرو جای دیگه ای نمیره و اون سر شفت که تو عکس بالا سمت راستش میشه!، یعنی همون فلش قرمز! تو عکس بالا!، متصل میشه به یوک خروجی برای دف عقب که گاردون عقب میخوره بهش!... یه مهره هم سر شفت بسته میشه که یوک رو فیکس میکنه...
یعنی دیگه دنده خروجی نداریم!... خود شفت و یوک مستقیم میخورن به هم... در صورتی که دیدیم تو ورودی!، یه دنده ورودی داریم که اون دنده میخوره سر شفت خروجی گیربکس! و این یکی سرش به ترتیبی که بعداً میگم!، میخوره سر شفت وسط!...
حالا گاهی لازمه این نیرو به دف جلو هم برسه!...
کمک های ما زنجیری هستن!... دیوونه نیستن ها!!!... ولی زنجیری چرا!!!... یعنی ارتباط بین شفت اصلی (وسط) و شفت خروجی دف جلو توسط زنجیر برقرار میشه...
یه دنده بزرگ روی شفت وسط وجود داره که نقش گرداننده رو ایفا میکنه!... یعنی چی گرداننده؟!... یعنی یه دنده دیگه رو می گردونه!... اون یکی دنده که گردنده هست!، روی یه شفت کوچولو! سواره که هر وقت خودش بچرخه، شفت رو هم میچرخونه!...
این شفت، شفت خروجی دف جلو هست!... یعنی یوک گاردون جلو سر این شفت بسته میشه!...
حالا تو این نوع کمک برای اینکه این دو تا دنده بزرگ! رو به هم متصل کنن اومدن از زنجیر استفاده کردن!... یعنی چرخ دنده ها با زنجیر به هم وصل شدن!، جای اینکه مستقیماً دستشون تو دست هم باشه!، مثل کمک های DANA 300... که زنجیر ندارن و این دو تا دنده مستقیم دستشون تو همه!...
تو این عکس هم زنجیر معلومه!، هم اون دو تا دنده بزرگ!...
سمت راستی گرداننده هست!، یعنی اونیه که روی شفت وسط سواره!، اون سمت چپیه گردنده هست! که روی شفت کوچولوی خروجی دف جلو قرار داره!...
راستی!... اون سمت چپیه ممکنه واسه شما سوراخ دار نباشه ها!... دو نمونه دارن... فرقی نمیکنه...
حالا!... میرسیم به اینکه چجوری دنده ورودی یا همون Input Gear، چجوری وصل میشه به شفت وسط! و گشتاور رو بهش منتقل میکنه!...
یه چیز گنده ای! تو کمک هست که بهش میگن دنده سیاره ای! یا Planetary Gear...
ایشون تشریف دارن! که وجه تسمیه اسمش هم با توجه به شکلش معلوم میشه!...
این قسمت بیرونش هست...
این قسمت داخلش هست...
اینم گرداگردش! یا همون دورش هست!...
یه چیز گنده تری! هم هست که بهش میگن دنده حلقوی!، یا همون Annulus Gear... مکانیک های ما بهش میگن غلطک!... چون شبیه غلطکه!!...
که ایشون تشریف دارن! (فلش سبزه!) و وجه تسمیه اش (حلقوی) هم با توجه به شکلش معلومه!...
اون دنده سیاره ای، میشینه تو این حلقویه!:
و با هم میافتن رو شفت وسط!... همچین که قسمت هزار خاری دنده سیاره ای! (فلش قرمز عکس بالا)، میافته سمت سر شفت وسط و سر شفت وسط میره توش!، و اون قسمت دیگه دنده سیاره ای، که میشه همون قسمت داخلش، به سمت دنده ورودی یا همون گوشتکوبی! قرار میگیره و دنده گوشتکوبی میره تو دنده سیاره ای و با اون 4 تا دنده کوچولویی که تو 4 گوشه داخل دنده سیاره ای قرار داره، درگیر میشه!... فلش های زرد تو عکس بالا!...
پس از اول به آخر (از سمت گیربکس) ترتیبشون اینجوری شد!:
گوشتکوبی میره تو سیاره ای!، سیاره ای هم که رفته تو حلقوی!، این طرف سیاره ای گوشتکوبی قرار داره!، اون طرف سیاره ای شفت وسط قرار داره که سرش رفته تو هزار خاری سیاره ای!...
حالا وقتی تو حالت 2H قرار داریم، گشتاور از گیربکس میرسه به گوشتکوبی!... گوشتکوبی، سیاره ای رو میچرخونه و چون سیاره ای رفته تو حلقوی، حلقوی هم همراه با سیاره ای میچرخه!... یعنی سنتاره ای و حلقوی به عنوان یه مجموعه واحد همراه با هم میچرخن!... وقتی گوشتکوبی این دو تا رو میچرخونه!، خب سر شفت وسط هم که رفته تو هزار خار سیاره ای دیگه!، پس با چرخش سیاره ای، شفت وسط هم میچرخه!... ته شفت وسط هم که یوک گاردون عقبه! و گاردون عقب خورده بهش دیگه!، پس گاردون عقب رو میچرخونه و ماشین با دو چرخ متحرک به جلو میره...
پس تو حالت 2H که از کمک استفاده ای نمیکنیم، قسمت های دوّار!، اینا هستن:
گوشتکوبی، سیاره ای و حلقوی به عنوان یه مجموعه واحد، دست آخر هم شفت وسط!...
پس هیچ نیرویی از شفت وسط به دنده بزرگ گرداننده منتقل نمیشه و این دنده با شفت وسط درگیر نیست!... پس زنجیر رو هم نمی چرخونه و نتیجتاً نیرویی به دنده گردنده که رو شفت کوچولوی خروجی دف جلو سواره، منتقل نمیشه! و گاردون جلو نمیچرخه!...
تا اینجای کار واسه 2H بود!...
حالا وقتی نیاز به کمک پیدا میکنیم، اولین حالتمون 4H هست یا کمک سبک!... ببینیم تو این حالت چه اتفاقی میافته!...
هر چی تا الان در مورد انتقال گشتاور در وضعیت 2H گفتیم، در مورد 4H هم صدق میکنه!...
یعنی تو این حالت هم، گوشتکوبی، سیاره ای رو میچرخونه و حلقوی هم همراه با سیاره ای میچرخه!... سر شفت وسط هم که رفته تو هزار خار سیاره ای!، پس با چرخش سیاره ای، شفت وسط هم میچرخه!... ته شفت وسط هم که یوک گاردون عقبه! و گاردون عقب خورده بهش دیگه!، پس گاردون عقب رو میچرخونه... اما!!!!!!... این وسط یه اتفاق دیگه ای میافته!!...
قبلش یه چیزهایی رو بررسی میکنیم تا بفهمیم اون اتفاق چیه!...
تو کمک دو تا فورک یا ماهک داریم... یه آلومینیومی و یه چدنی...
آلومینیومی به Mode مربوطه و چدنی به Range...
یعنی اولی ماشین رو از 2H میبره به 4H، یا به قولی از حالت 2 چرخ متحرک تبدیل میکنه به 4 چرخ متحرک و با ضریب دنده ها هیچ کاری نداره... ولی دومی ماشین رو از وضعیت H یا High Range، میبره تو وضعیت L، یا Low Range که ضریب دنده ها رو سنگین میکنه!...
وقتی ما میخوایم بریم تو کمک سبک!، اون آلومینیومیه وارد عمل میشه!...
یعنی ایشون!:
این ماهک رو یه قطعه ای سواره که بهش میگن Sliding Clutch یا کلاچ لغزنده...
فلش قرمز ایشون رو نشون میدن!!...
تو این عکس هم میتونید موقعیت ماهک و Sliding Clutch و شیوه درگیر شدنشون رو ببینید!... فلش سفید!... (به اون سبزه بعداً میرسیم!... فعلاً درگیر اون نشید!...)
فلش آبی (تو عکس شفت وسط) هم دنده گرداننده رو نشون میدن!...
برای اینکه دنده گرداننده با شفت وسط درگیر بشه و ازش نیرو بگیره و بده به زنجیر و منتقل کنه به دنده گردنده که سر شفت کوچولوی خروجی دف جلو قرار داره!، لازمه که اول یه دنده دیگه که داخل این دنده گرداننده قرار داره، با شفت وسط درگیر بشه!...
این دنده واسطه! که ارتباط دنده گرداننده رو با شفت وسط هم برقرار میکنه و هم قطع میکنه، همون فلش زرده هست!...
حالا برای درگیر کردن دنده واسطه که بهش Sprocket Carrier میگن، و اینجا به کشویی شفت وسط معروفه!، لازمه که یه چیزی تکونش بده!...
این کار رو همون فلش قرمزه انجام میده!... ماهک آلومینیومیه میافته رو این و هلش میده عقب!...
وقتی این فلش قرمزه! میره عقب!، دنده واسطه (کشویی) رو جابجا میکنه و ارتباط شفت وسط رو با دنده گرداننده (فلش آبی!) برقرار میکنه و گشتاور بهش منتقل میشه و میچرخوندش! و اونم زنجیر رو میچرخونه! و زنجیر هم اون یکی دنده بزرگه، یعنی گردنده رو میچرخونه و شفت کوچولویی که روش سواره میچرخه و نیرو به گاردون جلو منتقل میشه و ماشین میشه 4 چرخ متحرک!...
وقتی هم از حالت کمک سبک بر میگردیم به 2H، ماهک آلومینیومیه حرکت میکنه و فشار رو از رو سر Sliding Clutch یا همون فلش قرمزه بر میداره!... نتیجتاً اون فنری که قبلاً فشرده شده بود، مجموعه رو جابجا میکنه و ارتباط بین شفت وسط و دنده کشویی قطع میشه و ماشین میشه دو چرخ متحرک... یعنی دیگه گشتاوری به دنده گرداننده منتقل نمیشه!...
در حالت استاندارد، لازمه اینکه از کمک استفاده کنیم اینه که ماشین 4 چرخ متحرک بشه... (میگم حالت استاندارد، چون تو مقوله Twin Shifter کردن کمک، لازم نیست ماشین تو کمک که هست حتماً اولش 4 چرخ متحرک بشه!... چند حالت خواهید داشت...)
به هر جهت تو حالت استاندارد و فابریک، اگه ماهک آلومینیومی بشکنه، کلاً کمکتون تعطیل میشه!... چون دیگه ارتباط شفت وسط با دنده گرداننده و متعاقباً زنجیر، برقرار نمیشه و دیگه تحرک دف جلو رو نخواهید داشت!...
حالا میریم سراغ کمک سنگین یا حالت حالا میریم سراغ کمک سنگین یا حالت 4L!... اینجا دیگه با تغییر ضرایب روبرو هستیم!... حالا چجوری ضرایب کمک تو وضعیت سنگین، بیشتر میشه؟!...
قبلش باید کمی برگردیم به عقب! و یه چیزهایی رو هم اضافه کنم!...
ما گفتیم تو کمک، سر شفت وسط و در حقیقت در فاصله بین شفت وسط و دنده گوشتکوبی یا همون دنده ورودی، دو تا چرخ دنده داریم که واسطه ارتباط شفت وسط و دنده گوشتکوبی هستن!... یادتونه؟!... همون سیاره ای و حلقوی!... این رو داشته باشید تا بریم جلوتر!...
تو کمک ، روی قسمت داخلی پوسته و دقیقاً پشت دنده گوشتکوبی، یه دنده ثابت، یعنی غیر متحرک و فیکس شده!، داریم که بهش میگن Low Range Lock Plate... یا همون صفحه قفل کن ضریب سنگین!... خلاصه میگیم قفل کن!...
که ایشون تشریف دارن!... فلش زرد!...
دندونه هاش هم فاصله دار هست و حالت خاص خودش رو داره!...
این دنده همونجور که گفتم سر جاش فیکس شده و نمیچرخه! و تنها چرخ دنده ای هست که تو این ماشین نمیچرخه! و سر جاش ثابته!...
اگه به عکس بالا دقت کنید، چند تا دایره روش می بینید که اینا جایی هستن که پیچ های فیکس کننده صفحه توشون پیچیده و سفت میشه!...
این نمای اون طرفش!، یعنی بیرون پوسته هست!... میتونید پیچ های فیکس کننده صفحه قفل کن رو ببینید!...
البته این قسمت جایی هست که واسطه کمک و گیربکس میافته روش و تا واسطه باز نشه نمی تونید پیچ ها رو ببینید!...
گفتیم هم تو حالت 2H و هم 4H، دنده گوشتکوبی، دنده های سیاره ای و حلقوی رو به عنوان یه مجموعه واحد میچرخونه!... یعنی دو تاشون با هم میچرخن...
وقتی میریم تو کمک سنگین، یعنی 4L، دیگه اینجور نیست!...
تو این حالت، ماهک چدنی که پشت مجموعه دنده های سیاره ای و حلقوی قرار داره و هم تو این عکس ها معلومه!،
و هم تو اون عکسی که از موقعیت ماهک آلومینیومی اون بالا! گذاشتم، یعنی این عکس!، با فلش سبز معلومه!،
و اینجا هم زیر ماهک آلومینیومیه پیداست!،
کل مجموعه رو به سمت صفحه قفل کن حرکت میده و دندونه های دنده حلقوی با دندونه های این صفحه یا دنده قفل کن درگیر میشن و نتیجه اش این میشه که دیگه دنده حلقوی نمیتونه بچرخه!...
تا قبل از قفل شدن دنده حلقوی، این دنده با همراه دنده سیاره ای با هم به عنوان یه مجموعه واحد می چرخیدن!، ولی الان دیگه دنده حلقوی قفل شده! و تکون نمیخوره! و سر جاش ثابت شده!...
نتیجه این میشه که همراهی دنده های حلقوی و سیاره ای در چرخش از بین میره!...
حالا دیگه به جای اینکه دنده حلقوی و سیاره ای با هم به عنوان یه مجموعه واحد توسط دنده ورودی یا همون گوشتکوبی! چرخونده بشن!، دنده حلقوی ثابت شده و دنده گوشتکوبی دنده سیاره ای رو داخل دنده حلقوی میچرخونه!...
یعنی اون 4 تا دنده ای که تو 4 گوشه دنده سیاره ای قرار داشت، و قبلاً تو دنده حلقوی نمیچرخیدن، الان دیگه دارن تو اون میچرخن!...
همین امر باعث میشه گشتاور ورودی به کمک، بعد از چرخش دنده سیاره ای تو دنده حلقوی به شفت وسط منتقل بشه که به خاطر بزرگی دنده های سیاره ای و حلقوی، دیگه ضریب چرخش که تا قبل از قفل شدن دنده حلقوی، 1 به 1 بود، حالا دیگه به 1 به 2.61 تغییر کنه و سنگین بشه!...
یعنی اگه قبلاً دنده گوشتکوبی 1 دور که میزد، مجموعه دنده های سیاره ای و حلقوی که با هم تو چرخیدن همراه بودن، 1 دور میزدن و شفت وسط هم 1 دور میزد، اما الان دیگه دنده گوشتکوبی مجبوره 2.61 دور بزنه تا دنده سیاره ای 1 دور کامل بزنه و شفت وسط رو هم 1 دور کامل بچرخونهه... چرا که حالا دیگه دنده سیاره ای همراه با دنده حلقوی نمیچرخه، بلکه حلقوی ثابت شده و سیاره ای داره توش میچرخه و ناچاره که کل محیط این دنده رو طی کنه که دور بیشتری لازم داره...
به همین خاطر دیگه سرعت گردش شفت وسط میاد پایین و در عوض قدرت بالاتر میره... بقیه فرایند یعنی انتقال قدرت به دف جلو فرقی با حالت 4H نداره و از طریق دنده گرداننده، زنجیر و دنده گردنده، نیرو منتقل میشه به گاردون جلو...
حالا متوجه شدید چرا گفتم اگه ماهک چدنی بشکنه فقط کمک سنگینتون تعطیل میشه؟... چون دیگه نمیتونه دنده حلقوی رو تو صفحه قفل کن، قفل کنه!...
اگه موقع جا زدن کمک سنگین با ملایمت این کار رو نکنید، کم کم بعد مدتی دندونه های دنده حلقوی و صفحه قفل کن کچل میشن! و دیگه نمیتونن تو هم قفل بشن و کمک سنگینتون ایراد پیدا میکنه!...
الان اگه به همون عکسی که اون اول از دنده حلقوی و سیاره ای، که تو هم رفتن!، گذاشتم نگاه کنید می بینید که دندونه های دنده حلقوی دچار سایش و کچلی! شدن!...
اینم بگم که وضعیت ماهک ها جوری هست که همیشه موقع استفاده از کمک، اول آلومینیومیه وارد عمل میشه و ماشین رو 4x4 میکنه، و بعد اگه لازم بود چدنیه حرکت میکنه و ماشین رو از 4H میبره تو 4L...
موقع آزاد کردن کمک هم اول دنده حلقوی از قفل بودن در میاد، و ماشین میشه 4H و بعد ارتباط بین شفت وسط و دنده گرداننده از بین میره و قطع میشه و ماشین میشه 2H...
فقط اینم اضافه کنم که این وسط (بین سبک و سنگین) یه حالت N هم هست که تو اون ارتباط شفت وسط با دنده های حلقوی و سیاره ای و گوشتکوبی قطع میشه و گشتاور از گیربکس به کمک منتقل نمیشه... ضمن اینکه ارتباط بین شفت وسط با دنده گرداننده هم قطع میشه...
اینم واسه حسن ختام!:
-
قسمت دوم: کمک های DANA300:
بعد از بررسی کمک های NP208، الان موقع بررسی کمک DANA300 هست و در ادامه میخوام نحوه عملکرد و پروسه 2H، 4H و 4L رو در کمک های DANA300 براتون تشریح کنم!...
از شما چه پنهون!، واقعیت اینه که هر چقدر این نوع کمک نسبت به 208 از جهت تعمیرات و ساختار راحت تره!، ولی در عوض توضیح دادن نحوه عملکردش به صورت مجازی و با نوشتن! خیلی خیلی سخت تر از 208 هست!!!...
پس اگه جاییش رو متوجه نشدید حتماً حتماً بپرسید...
تو رو خدا فقط تف! و لعنتم نکنید! و تو دلتون فحش ندید!!... توضیح دادنش واقعاً سخته!... نهایت سعی خودم رو کردم واضح و راحت بگم...
خب!، این نوع کمک چند مزیت نسبت به 208 داره!...
اول اینکه زنجیری نیست!...
با این حال به این معنی نیست که کمک عاقلیه!، بلکه برعکس 208 که زنجیری بود!، و البته عاقل تر!، این یکی یعنی 300!، خیلی نادون و خر! و زبون نفهم! و در یک کلام دیوونه است!...
علتش هم اینه که عین دیوونه ها میمونه! و هیچی حالیش نیست!... تقه بزن! فشار بیار! خلاصه هر کاری دوست داری باهاش بکن!... مگه حالیش میشه باید زهوارش در بره!... نخیر!... نفهم تر از این حرفهاست!...
علتش هم یکیش همون زنجیری نبودنشه!... یعنی فقط و فقط توش چرخ دنده داره!...
در حقیقت تو این نوع کمک، بر عکس 208 که توش زنجیر واسطه بین شفت اصلی با شفت خروجی دف جلو بود، نقش واسطه ارتباط، بر عهده یه چرخ دنده هست که بهش دنده واسطه یا Intermediate Gear میگن!...
این دنده در حقیقت از اتصال غیر قابل انفصال دو دنده دیگه ساخته شده که مجموعه این دو تا دنده رو هم دنده واسطه رو تشکیل میدن... یه دنده دو سر دنده است در حقیقت!...
غیر قابل انفصال بودن این دو تا دنده به این معنی هست که اگه یکیشون خراب شد، مجبورید کل مجموعه رو عوض کنید، یکیش قابل تعویض نیست...
این دو تا دنده یکیشون کوچکتر هست و اون یکی دیگه بزرگتره!...
خارجکی ها!! به اولی میگن Smaller Intermediate Gear که تو عکس ها شماره 10 هست، و به دومی میگن Larger Intermediate Gear که تو عکس ها شماره 9 هست!...
یعنی دنده واسطه کوچکتر و دنده واسطه بزرگتر!...
این دنده که هر وقت نخوان دنده های متشکله اش رو از هم تفکیک کنن، به طور کلی بهش میگنIntermediate Gear، ایشون تشریف دارن!... خوب بهش دقت کنید! چون بعداً باهاش کار داریم!!!...
همونجور که گفتم، این دنده به جای زنجیر، تو این نوع از کمک واسطه ارتباط شفت اصلی با شفت خروجی دف جلو هست...
تو این عکس ها میتونید موقعیت واسطه گری! این دنده رو ببینید!... دقت کنید بین دو شفت و دنده هاشون حائل شده...
به بقیه اعداد غیر از 9 و 10 فعلاً توجه نکنید! تا جلوتر بهش برسیم!...
حالا نقش این دنده رو بعداً بررسی میکنیم!... فعلاً تا اینجا رو داشته باشید تا بعد!...
داشتیم از مزایای 300 میگفتیم که اشاره کردیم که این نوع کمک چند مزیت داره!... اول اینکه زنجیری نیست!...
دومین مزیتش اینه که پوسته اش بر خلاف 208 که آلومینیومیه، از چدن ساخته شده! و به راحتی نمیشکنه و ترک بر نمیداره!...
با این حال غرّه! نشید که دیگه هیچ مرگی نمیکنه!... نخیر!... هر چیزی یه آستانه تحملی داره! که اگه ازش بگذره!، زرررررت!، صدمه میبینه!...
پس 300 هم علیرغم چدنی بودن پوسته اش میتونه بشکنه و ترک برداره!...
همونجور که اگه زنجیری نداره که پاره بشه!، ولی در عوض چرخ دنده هاش میتونن خورد بشن و لب پر بشن!:
بنابراین همیشه باید مراقب باشید!...
سومین مزیتش اینه که زیرش درپوش یا کاور داره و میشه با باز کردنش هم وضعیت سلامت کمک رو بررسی کرد و هم به کچلی! یا شکستگی دنده ها پی برد!، و هم در صورت خرابی هایی مثل باز شدن پیچ نگهدارنده ماهک ها، اون رو بدون داغون کردن و همونجور سر پایی، یعنی سرجاش زیر ماشین!، تعمیر کرد یا مثلاً وقتی ماهک میشکنه، یا شیفتر عیب میکنه!، با یه پیچ گوشتی دنده ها رو در وضعیت های مختلف درگیر کرد...
دیگه اینکه شستشوی دوره ای راحتی میشه براش تدارک دید! و بردش حموم!...
در صورتی که تو 208 هیچ کدوم از این ها میسر نیست و اگه مثلاً یه فسقلی! پین ماهک در بره باید کمک بیاد پایین و داغون هم بشه!...
سادگی ساختار و تعمیراتش هم یه مزیت دیگش نسبت به 208 هست!...
خب البته معایبی هم مثل سنگین بودن وزن، سر و صدای بیشتر، بالا بردن مصرف سوخت و کمتر شدن تاپ اسپید، کمی سخت تر درگیر شدن و آزاد شدن دنده کمک هم از معایب این نوع از کمک به شمار میره... که تو 208 همه اینها تبدیل به حسن میشه!، چون تو اون نوع، وضعیت برعکسه!...
به هرجهت اینجوریه دیگه!!!...
خب!... میریم سر بحث اصلیمون!...
گشتاور از طریق شفت خروجی گیربکس منتقل میشه به شفت ورودی کمک یعنی همون Input Shaft...
تا اینجاش هیچ فرقی بین حالتهای مختلف سه گانه 2H، 4H و 4L نیست...
شفت ورودی رو میتونید تو این عکس ها ببینید... تو یکی از عکس ها هم میتونید کلمات دانا 300 رو روی چرخ دنده سوار شده روی شفت ببینید!...
خود شفت رو براتون با فلش قرمز علامت زدم! و چون مبداً جریان گشتاور و ورودش به کمک هست شماره 0 (صفر)! رو بهش اختصاص میدیم!...
بقیه قطعات مربوط به شفت ورودی نیست، هر چند روی اون سوار میشه!...
مثلاً اون دنده ای که روی شفت نشسته (فلش سبزه!)، دنده شفت خروجی دف عقب هست که روی شفت ورودی سوار میشه!...
حالا درگیر ایناش نشید!... جهت اطلاع گفتم!... جلوتر بررسی شون میکنیم!... فعلاً همین قدر بدونید که اونی که اون وسطه!، شفت ورودیه، کافیه!... همین!...
حالا باید ببینیم تو حالات سه گانه، از اینجا به بعدش چه اتفاقی میافته!...
ولی قبلش باید با اجزای دیگه کمک آشنا بشیم!...
فعلاً به عکس زیر و اون عکس هایی که بالا گذاشتم و روشون عدد بود! توجه کنید، توضیحش رو پایین میدم!...
یادتونه که شفت ورودی رو 0 (صفر) گرفتیم!؟...
از شفت ورودی که بررسی رو شروع کنیم!، بلافاصله به اولین قطعه برخورد میکنیم! که همون دنده ای بود که بالا با فلش سبز علامتش زدم!...
این دنده همونجور که گفتم، دنده شفت خروجی دف عقب هست!...
پس این دنده رو که اولین قطعه سوار روی شفت ورودی هست و وقتی برای بررسی قطعات از شفت به عقب میایم بهش برخورد میکنیم رو شماره 1 میگیریم!...
اینم بگم که تو این بررسی از قطعاتی مثل بلبرینگ ها و خارها و واشرها و اینا فاکتور میگیریم!... چون میخوایم قطعات اصلی رو که تو کارکرد مورد نظرمون موثر هستن بررسی میکنیم!...
پس شماره 1 شد دنده شفت خروجی دف عقب!...
قطعه ای که میافته بعد این دنده، کلاچ کشویی ماهک متعلق به شفت خروجی دف عقب هست!... اسم تخصصیش Clutch Sleeve هست...
این قطعه وسطش شیار داره! که جای قرار گرفتن بازو یا قلاب! یا چنگال!! (هر چی که دوست دارید بهش بگید!) یکی از ماهک ها هست، و داخلش هم دارای هزار خاری هست...
این قطعه برای آزاد و درگیر کردن دنده کلاچ شفت خروجی دف عقب (شماره 4) و دنده شفت خروجی عقب (شماره 1) با خود شفت خروجی دف عقب (شماره 3) استفاده میشه و ماهک با حرکت دادن این قطعه، قطعات گفته شده رو (که جلوتر معرفی میشن!) از هم آزاد و یا به هم درگیر میکنه!...
این قطعه یعنی کلاچ کشویی ماهک رو هم شماره 2 میگیریم!...
قطعه بعدی خود شفت خروجی دف عقب هست که این رو هم میگیریم شماره 3!...
آخرین قطعه اصلی که روی این شفت سواره، همونه که بالاتر گفتم!... یعنی دنده کلاچ شفت خروجی دف عقب!... بهش میگن Clutch Gear... این رو شماره 4 در نظر میگیریم!...
کل این مجموعه تو کمک، دقیقاً به همین ترتیبی که تو این شکل دیده میشه روی هم سوار هستن و قرار میگیرن!...
یه نگاهی هم به این عکس و شماره هاش بندازید!... شماره های معرفی نشده هم جلوتر معرفی میشن!...
خب!... وقتی تو وضعیت 2H قرار داریم!، کلاچ کشویی ماهک (شماره 2)، در وضعیت درگیر با دنده شفت خروجی دف عقب (شماره 1) قرار داره و گشتاور از شفت ورودی به این دنده منتقل میشه و از این دنده هم از طریق وساطت! کلاچ کشویی ماهک، به شفت خروجی دف عقب و یوک عقب و نهایتاً دف عقب منتقل میشه و ماشین با دو چرخ متحرک عقب، و با ضریب کمک 1:1 به جلو یا عقب حرکت میکنه...
اینم نمای برون رفت!!! شفت خروجی دف عقب هست!... همونجور که معلومه، دنده کیلومتر و هوزینگش هم روی کاور بلبرینگ انتهای شفت سوار میشه!...
ذکر این نکته لازمه که کلاچ کشویی ماهک (شماره 2)، موقع حرکت کشویی شکلش، در سه وضعیت میتونه قرار بگیره!...
وقتی وسط قرار میگیره، یعنی فقط و فقط با شفت خروجی دف عقب درگیره (شماره 3) و دیگه با دنده شفت خروجی دف عقب درگیر نیست!...
این به این معناست که کمک تو وضعیت خلاص یا N قرار داره! و هیچ حرکتی از شفت ورودی کمک به شفت خروجی دف عقب منتقل نمیشه!...
چرا که انتقال قدرت از شفت ورودی (شماره 0) توسط دنده شفت خروجی دف عقب (شماره 1)، به خود شفت خروجی دف عقب (شماره 3)، از طریق و به واسطه کلاچ کشویی ماهک (شماره 2) صورت میگیره که وقتی این کلاچ کشویی وسط قرار گرفته باشه و ارتباطش با دنده شفت خروجی دف عقب (شماره 1)، قطع باشه، هیچ نیرویی از شفت ورودی به شفت خروجی دف عقب منتقل نمیشه...
وقتی کلاچ کشویی ماهک به سمت دنده شفت خروجی دف عقب (شماره 1) حرکت میکنه، یعنی میاد کنار این دنده قرار میگیره، انتقال قدرت از شفت ورودی به شفت خروجی دف عقب صورت میگیره!... یعنی کمک از حالت خلاص در اومده!...
حالا اگه کلاچ کشویی ماهک، به سمت دنده کلاچ شفت خروجی دف عقب (شماره 4) حرکت کنه!، هر چند ارتباط بین کلاچ کشویی ماهک و دنده شفت خروجی دف عقب (شماره 1) قطع هست، ولی کمک تو حالت خلاص نیست!... بلکه ضریب در شفت خروجی دف عقب سنگین شده!...
حالا اینکه این وضعیت دقیقاً چیه!، به ماهک دوم بستگی داره، یعنی ماهکی که با شفت خروجی دف جلو در ارتباط هست!...
چون در حالت استاندارد و تک شیفتر، این وضعیت به تنهایی هیچ وضعیتی نیست!، و تعیین تکلیف با ماهک دومه!...
ولی اگه Twin Shifter بود، این وضعیت میشد 2L برای چرخ های عقب...
بالاتر گفتیم! و تو عکس های اول پست هم دیدیم که دنده واسطه یعنی همون دنده دو دنده ای!!!! یا همون Intermediate Gear! تو این نوع کمک، به جای زنجیر بین شفت خروجی دف عقب و شفت خروجی دف جلو حائل و واسطه شده!...
خب دو تا چرخ دنده کوچک و بزرگ (شماره 10 و 9!) این دنده واسطه که با دنده کلاچ شفت خروجی دف عقب(شماره 4) و همچنین دنده شفت خروجی دف عقب (شماره 1) درگیره که!...
تو ششمین عکس این پست هم که به وضوح معلومه که این دنده واسطه، از اون طرف هم با دنده های شفت خروجی دف جلو درگیر هستن!....
پس چجوری میشه که نیرو منتقل نمیشه به اون یکی شفت؟!، یعنی شفت خروجی دف جلو؟!...
قبل از بررسی شفت خروجی دف جلو، اجمالاً بگم که تو وضعیت 2H، این دنده یعنی دنده واسطه یا همون Intermediate Gear، همراه با چرخش دنده شفت خروجی دف عقب (شماره 1)، ازش نیرو میگیره و باهاش میچرخه!، ولی هرز!...
چرخشش اینجوریه که دنده بزرگ واسطه (شماره 9) ، با چرخش دنده شفت خروجی دف عقب (شماره 1)، و به خاطر اینکه این دو تا دنده دستشون تو دست همه!، باهاش میچرخه!...
خب!، دنده واسطه یه سر دیگه هم داره دیگه!... که میشه همون دنده کوچک واسطه (شماره 10)!، و دیدیم که به هم پیوسته و یکپارچه هستن و قابل انفصال نیستن!...
پس با چرخش دنده شماره 9، دنده شماره 10 هم میچرخه!...
خب دنده شماره 10 هم که دستش با دنده کلاچ شفت خروجی دف عقب (شماره 4) تو همدیگه هست! و اون رو هم میچرخونه!... این دنده هم که روی شفت خروجی دف عقب (شماره 3) سواره که!، پس آیا اون رو (یعنی شفت خروجی دف عقب (شماره 3)) هم میچرخونه!؟!...
پاسخ منفیه!... علیرغم چرخش دنده کلاچ شفت خروجی دف عقب (شماره 4)، توسط دنده کوچک واسطه (شماره 10)، هیچ نیرویی از گردش این دنده (شماره 4) به شفتی که روش سوار هست، یعنی شفت خروجی دف عقب (شماره 3)، منتقل نمیشه!... میدونید چرا؟!... چون تو وضعیت 2H، کلاچ کشویی ماهک به سمت دنده شفت خروجی دف عقب (شماره 1) حرکت کرده و ارتباط بین شفت خروجی دف عقب با دنده کلاچ شفت خروجی دف عقب برقرار نیست!...
این ارتباط وقتی برقرار میشه که کلاچ کشویی ماهک (شماره 2) به سمت دنده کلاچ شفت خروجی دف عقب (شماره 4) حرکت کنه و به جای قفل کردن دنده شفت خروجی دف عقب (شماره 1) با شفت خروجی دف عقب (شماره 3)، دنده کلاچ خروجی دف عقب (شماره 4) رو با شفت خروجی دف عقب (شماره 3) به همدیگه قفل کنه!...
(همینجا اشاره کنم که وقتی کمک تو وضعیت N هست، دنده شماره 1 و دنده واسطه باز هم در حال چرخش هستن... یعنی این دو تا دنده با چرخش شفت خروجی گیربکس و متعاقباً چرخش شفت ورودی کمک، همراه با اونا میچرخن... حالا چه کمک ماشین تو کمک سبک یا سنگین باشه و یا اصلاً تو کمک نباشه! و یا حتی تو وضعیت خلاص یعنی N باشه!...)
خب!... گفتیم که کل دنده واسطه (مجموعه واحد مرکب از شماره های 9 و 10) یا همون Intermediate Gear، همراه با چرخش دنده شفت خروجی دف عقب (شماره 1) میچرخه، ولی هیچ نیرویی رو به شفت خروجی دف جلو منتقل نمیکنه!... منتقل نمیکنه چون؟؟؟؟؟...!!!!...
برای درک چیزهایی که بعد از کلمه "چون"! میخوام بگم!، باید قبلش بریم اون طرف کمک! رو هم بررسی کنیم!...
ما تا الان کل متعلقات شفت ورودی و شفت خروجی دف عقب و همچنین دنده واسطه یا همون Intermediate Gear رو بررسی کردیم!...
موند متعلقات شفت خروجی دف جلو!...
شفت خروجی دف جلو وقتی تو وضعیت 4H و 4L قرار میگیریم، نیرو رو به دف جلو میرسونه...
این عکس ها این شفت و متعلقاتش رو از زوایای مختلف، روی کار و بیرون کار، نشون میده!... توضیح شماره ها رو هم میدم!...
خب!، اولین قطعه این مجموعه، خود شفت خروجی دف جلو هست که شماره 5 میشه!...
اگه روی این شفت بریم عقب!، قطعه بعدی دنده شفت خروجی دف جلو هست که شماره 6 میشه و معادل قطعه شماره 1 تو مجموعه شفت ورودی و شفت خروجی دف عقب، که بالاتر بررسیشون کردیم هست!...
این قطعه، یعنی شماره 6، تو وضعیت کمک سبک توسط قطعه بعدی که شماره 7 میشه، با شفت خروجی دف جلو (شماره 5) به هم قفل میشن!...
قطعه بعدی هم که با شماره 7 مشخص شده، کلاچ کشویی ماهک شفت خروجی دف جلو هست!... اسم تخصصیش Clutch Sleeve هست... همونجور که متوجه شدید، این قطعه یعنی شماره 7، معادل قطعه شماره 2 هست! و کارش روی این شفت، قطع کردن اتصال شفت خروجی دف جلو با دنده های شماره 6 و یا 8 هست، یا برقراری ارتباطش با این دنده ها!...
برای کمک سبک، ارتباط رو با دنده شماره 6، و برای کمک سنگین، ارتباط رو با دنده شماره 8 برقرار میکنه و اونا رو تو هم قفل میکنه!...
آخرین قطعه هم شماره 8 هست که همون دنده کلاچ شفت خروجی دف جلو هست!... یعنی معادل قطعه شماره 4!... که وقتی تو کمک سنگین باشیم، شفت خروجی دف جلو با این دنده به هم قفل میشن و گفتیم که این کار رو قطعه شماره 7 انجام میده یا همون Clutch Sleeve!...
اون قسمت انتهایی هم که تو یکی از عکس ها با فلش سبز مشخصش کردم، کاور نگهدارنده بلبرینگ ته شفت خروجی دف جلو هست...
خب!... همونجور که میبینیم، تو این کمک دو تا Clutch Sleeve داریم که شماره های 7 و 2 هستن!...
این دو تا قطعه توسط ماهک ها انگولک میشن!!!!...
پس میبینیم که این کمک هم مثل 208 دو تا ماهک داره!... اما تفاوت اساسی و خیلی مهم با هم دارن!...
تو اون کمک یعنی 208، یکی از ماهک ها مربوط به مد بود که کمک رو از حالت دو چرخ متحرک، به حالت چهار چرخ متحرک تغییر وضعیت میداد، و اون یکی دیگه مربوط به رنج بود که ضریب کمک رو از 1:1 به 1:2.61 تغییر داده و به بیان بهتر، کمک رو از سبک به سنگین میبرد یا برعکس، از سنگین به سبک میبرد!...
حالت خلاص کمک هم بین وضعیت سبک و سنگین قرار داشت!...
یعنی اینجوری بود:
2H
4H
N
4L
ولی تو 300 اینجوری نیست...
یکی از ماهک ها فقط با شفت خروجی دف عقب کار داره و کار این ماهک اینه که کمک رو با انگولک کردن! و جابجا کردن Clutch Sleeve مربوطه اش در سه حالتی که میتونه حرکت کنه، کمک رو به وضعیت خلاص ببره یا از وضعیت خلاص در بیاره!، یا ارتباط شفت خروجی دف عقب رو با دنده واسطه که همیشه در حال چرخش هست برقرار کنه و شفت خروجی دف عقب رو با ضریب سبک یا سنگین، در حالت کمک سبک و سنگین، بارگذاری کنه! ...
یعنی یه ماهک، شفت خروجی دف عقب رو میبره تو حالت N و یا از حالت N در میاره یا بهش ضریب کمک سنگین یعنی 1:2.6، یا ضریب سبک یعنی 1:1 ولی به صورت 2 چرخ متحرک (در مقابل ضریب 1:1 ولی به صورت چهار چرخ متحرک) رو اعمال میکنه...
اینجوری که:
Clutch Sleeve (یا همون قطعه شماره 2)، وسط: خلاص یا همون N...
Clutch Sleeve به سمت دنده شماره 1: ضریب 1:1 و وضعیت دو چرخ متحرک...
Clutch Sleeve به سمت دنده شماره 4: ضریب 1:2.6 و کمک سنگین... (حالا اینکه وضعیت اخیر، چهار چرخ متحرک هست یا نیست، و همچنین اعمال ضریب 1:1 با وضعیت چهار چرخ متحرک (یا همون کمک سبک)، دیگه بر عهده این ماهک نیست و در کنترل ماهک دوم هست که تو مقوله Twin Shifter میان با استفاده از همین ویژگی، حرکت دو ماهک رو از هم مستقل میکنن و بدین ترتیب حالتهای مختلفی ایجاد میکنن، از جمله دو چرخ جلو متحرک با ضریب 1:2.6 و یا دو چرخ عقب متحرک و با ضریب 1:2.6...
دقت داشته باشید که در حالت نرمال و عادی، راد های هر دو ماهک به هم قفل هستن و با هم و توسط یک شیفتر حرکت میکنن نه مستقل از هم و جدا... هر چند در تعویض مد و رنج در حالت فابریک، مستقل از هم عمل میکنن...)...
اما در مقابل، ماهک دوم فقط با شفت خروجی دف جلو سر و کار داره و وضعیت رو بین این حالت ها تغییر میده!: حالت سبک، خلاص، سنگین... دقت کنید که این خلاص با اون خلاص قبلی که ماهک اول انجام میداد فرق داره!...
خلاص قبلی همون حالت N که روی Knob شیفتر نوشته شده هست!...
یعنی ارتباط شفت خروجی دف عقب رو با شفت ورودی قطع میکنه و نتیجتاً ماشین رو تو دنده هم بذارید از جاش تکون نمیخوره!...
ولی وضعیت خلاص دوم، (یعنی وضعیت خلاصی که ماهک دوم ایجاد میکنه)، سوئیچ شدن از حالت چهار چرخ متحرک سبک، و یا چهار چرخ متحرک سنگین به حالت دو چرخ متحرک (خلاص بودن شفت خروجی دف جلو) هست!...
در حقیقت، اینجا دیگه خلاص بودن به معنی خارج شدن از وضعیت چهار چرخ متحرک (چه سبک چه سنگین)، و رفتن به وضعیت دو چرخ متحرک هست... (حالا چه سبک و چه سنگین!، که دومی (سنگین) مربوط به Twin Shifter ها هست...)
به بیان دیگه، حالت خلاص در اینجا یعنی از کار افتادن دف جلو! و قطع شدن ارتباطش با دنده واسطه یا همون Intermediate Gear...
پس اینجوری میشه:
Clutch Sleeve (در اینجا دیگه قطعه شماره 7!)، وسط: خلاص یا همون حالت دو چرخ متحرک...
Clutch Sleeve به سمت دنده شماره 6: چهار چرخ متحرک با ضریب 1:1 یا همون وضعیت کمک سبک...
Clutch Sleeve به سمت دنده شماره 8: چهار چرخ متحرک با ضریب 1:2.6 یا همون وضعیت کمک سنگین...
پس تو این کمک، تعیین مد، و همچنین تعیین رنج فقط برای دف جلو، توسط همین ماهک دوم کنترل میشه!...
ولی تعیین رنج برای دف عقب و همچنین خلاص کلی کمک، توسط ماهک اول صورت میگیره...
به همین خاطر هم نحوه حرکت شیفتر تو 300 با 208 تفاوت داره...
گفتیم که تو 208 اینجوریه!:
2H
4H
N
4L
ولی تو 300 دیگه اونجور نیست!...
اینجوریه!:
4L
N
2H
4H
اگه دقت کنید می بینید که تو 208 تا وقتی ماشین وضعیت کمک سبک رو پشت سر نگذاره، نمیتونه به کمک سنگین برسه... یعنی تا نره تو سبک، و بعد ازش نگذره، نمیتونه بره تو سنگین...
چون تو 208 یه ماهک با مد (Mode) سر و کار داره و یکی با رنج (Range)، و تا وقتی ماهک مد وارد عمل نشه و مد رو از دو چرخ متحرک به چهار چرخ متحرک تغییر نده، ماهک رنج نمیتونه ضریب رو از سبک یعنی 1:1، به سنگین یعنی 1:2.6 تغییر بده!...
ولی تو 300 اینجور نیست!...
مد و نیمی از رنج توسط یه ماهک مدیریت میشه و به همین خاطر میتونید از حالت دو چرخ متحرک برید به چهار چرخ متحرک...
پس ضرورت نداره که برای استفاده از کمک سنگین، اول کمک سبک رو پشت سر بگذارید!...
یعنی اگه ماهک رو به جلو حرکت بدید، (بعد از گذر از حالت N)، چهار چرخ متحرکی که انتخاب کردید، با ضریب سنگین خواهد بود یعنی 1:2.6 که میشه کمک سنگین، و اگه به عقب حرکت بدید، چهار چرخ متحرکی که انتخاب کردید، با ضریب سبک خواهد بود یعنی 1:1 که میشه کمک سبک...
سعی کردم واضح براتون توضیح بدم که چی به چی میشه!... نمیدونم متوجه شدید یا نه!... اگه نشدید بگید!...
اینم چند تا عکس از ماهک ها و رادشون! و موقعیتشون تو و روی کمک!!... به محل قرار گرفتن چنگال ماهک روی کلاچ کشویی نگاه کنید!...
یکی از موارد کاربرد چسب رزوه قفل کن، قفل کردن رزوه های پیچ های نگهدارنده ماهک ها بر روی راد هست که مانع شل شدنشون میشه... اگه چسب نزنید، به خاطر لرزش متوالی و زیاد، احتمال شل کردنش زیاده...
هر چند با توجه به کاور دار بودن این نوع کمک دوباره بستنش در صورت افتادن پیچ کار سختی نیست!...
همه گفتنی ها رو تا اینجا گفتیم!، ولی نگفتیم که چجوری ضریب از 1:1 به 1:2.6 تغییر میکنه و سنگین میشه!...
تو کمک های 208 دیدیم که دندونه های دنده حلقوی با دندونه های صفحه یا دنده قفل کن درگیر میشن و نتیجه اش این میشه که دیگه دنده حلقوی نمیتونه بچرخه!...
تا قبل از قفل شدن دنده حلقوی، این دنده با همراه دنده سیاره ای با هم به عنوان یه مجموعه واحد می چرخیدن!، ولی الان دیگه دنده حلقوی قفل شده و تکون نمیخوره! و سر جاش ثابت شده!...
نتیجه این میشه که همراهی دنده های حلقوی و سیاره ای در چرخش از بین میره!...
حالا دیگه به جای اینکه دنده حلقوی و سیاره ای با هم به عنوان یه مجموعه واحد توسط دنده ورودی یا همون گوشتکوبی! چرخونده بشن!، دنده حلقوی ثابت شده و دنده گوشتکوبی دنده سیاره ای رو داخل دنده حلقوی میچرخونه!...
یعنی اون 4 تا دنده ای که تو 4 گوشه دنده سیاره ای قرار داشت، و قبلاً تو دنده حلقوی نمیچرخیدن، الان دیگه دارن تو اون میچرخن!...
همین امر باعث میشه گشتاور ورودی به کمک، بعد از چرخش دنده سیاره ای تو دنده حلقوی به شفت وسط منتقل بشه که به خاطر بزرگی دنده های سیاره ای و حلقوی، دیگه ضریب چرخش که تا قبل از قفل شدن دنده حلقوی، 1 به 1 بود، حالا دیگه به 1 به 2.61 تغییر کنه و سنگین بشه!...
یعنی اگه قبلاً دنده گوشتکوبی 1 دور که میزد، مجموعه دنده های سیاره ای و حلقوی که با هم تو چرخیدن همراه بودن، 1 دور میزدن و شفت وسط هم 1 دور میزد، اما الان دیگه دنده گوشتکوبی مجبوره 2.61 دور بزنه تا دنده سیاره ای 1 دور کامل بزنه و شفت وسط رو هم 1 دور کامل بچرخونهه... چرا که حالا دیگه دنده سیاره ای همراه با دنده حلقوی نمیچرخه، بلکه حلقوی ثابت شده و سیاره ای داره توش میچرخه و ناچاره که کل محیط این دنده رو طی کنه که دور بیشتری لازم داره...
و اما بریم سر 300!...
قبلاً گفتیم که تو این نوع از کمک، دنده واسطه دایم الوقت! داره میچرخه!... همون دنده ای که مرکب از دو دنده هست!... یعنی شماره 9 و 10!...
وقتی کمک سبک فعاله!، رو شفت خروجی دف عقب، Clutch Sleeve (شماره 2)، به سمت دنده کوچک تر یعنی شماره 1 حرکت میکنه، و رو شفت خروجی دف جلو، Clutch Sleeve (شماره 7)، به سمت دنده شماره 6 یعنی باز هم دنده کوچک تر! حرکت میکنه!...
نتیجه این میشه که هر دو شفت، با سرعت گردش این دنده میچرخن و وقتی با سرعت این دنده میچرخن، ضریب 1:1 ایجاد میشه!...
یعنی شفت ورودی کمک یک دور بزنه، دنده 1 و 6 هم یک دور میزنن و شفت خروجی دف جلو و عقب یعنی شماره های 3 و 5 هم یه دور میزنن!... و این معناش همون ضریب 1:1 هست!...
و تو این حالت، از بین دو دنده موجود در دو سر دنده واسطه، دنده بزرگ تر یعنی دنده شماره 9 ، وارد عمل شده! و داره دنده کوچک ها یعنی شماره های 1 و 6 رو میچرخونه!...
ولی تو وضعیت کمک سنگین، رو شفت خروجی دف عقب، Clutch Sleeve (شماره 2)، به سمت دنده بزرگ تر یعنی شماره 4 حرکت میکنه، و رو شفت خروجی دف جلو، Clutch Sleeve (شماره 7)، به سمت دنده شماره 8 یعنی باز هم دنده بزرگ تر! حرکت میکنه!...
نتیجه این میشه که هر دو شفت، با سرعت گردش این دنده میچرخن و وقتی با سرعت این دنده میچرخن، ضریب 1:2.6 ایجاد میشه!...
یعنی شفت ورودی کمک 2.6 دور بزنه، دنده 4 و 8 یک دور میزنن و شفت خروجی دف جلو و عقب یعنی شماره های 3 و 5 هم یک دور میزنن!... و این معناش همون ضریب 1:2.6 هست!...
اینجا تو این حالت دیگه از بین دو دنده موجود در دو سر دنده واسطه، دنده کوچک تر یعنی دنده شماره 10، وارد عمل شده! و داره دنده بزرگ ها یعنی شماره های 4 و 8 رو میچرخونه!...
پس به طور خلاصه نتیجه این شد که در این نوع از کمک، گشتاور خروجی از گیربکس توسط شفت ورودی با ضریب 1:1 وارد کمک میشه...
تو حالت 2H، Clutch Sleeve یا همون کلاچ کشویی ماهک شفت خروجی دف جلو، در وضعیت خلاص میمونه و این شفت درگیر نمیشه، ولی Clutch Sleeve شفت خروجی دف عقب، به سمت دنده شفت خروجی دف عقب یعنی شماره 1 حرکت میکنه و گشتاور به واسطه Clutch Sleeve به شفت خروجی دف عقب منتقل میشه و از اونجا به یوک و به گاردون عقب و نهایتاً دف عقب میرسه...
تو این وضعیت، دنده واسطه یا همون قطعه دو سر دنده!، همراه با دنده شفت خروجی دف عقب یعنی همون شماره 1، میچرخه ولی به صورت هرز! و گشتاوری به شفت خروجی دف جلو منتقل نمیشه!... چون Clutch Sleeve شفت خروجی دف جلو (شماره 7)، در وضعیت خلاص قرار گرفته که باعث میشه دنده شفت خروجی دف جلو (شماره 6) هم به همراه دنده واسطه، هرز بچرخه!...
تو وضعیت کمک سبک یا 4H، هر دوی Clutch Sleeve ها، به سمت دنده های شفت ها (شماره های 1و6) حرکت میکنن و نتیجتاً گشتاور از طریق شفت ورودی و دنده شماره 1، به دنده واسطه بزرگتر یعنی شماره 9 منتقل میشه و از اونجا به دنده شفت خروجی دف جلو یعنی دنده شماره 6، که با دنده شماره 9 درگیر هست انتقال پیدا میکنه و شفت خروجی دف جلو رو میچرخونه و نیرو به گاردون جلو و دف جلو میرسه...
در وضعیت کمک سنگین یا 4L، مسیر گشتاور شبیه به وضعیت کمک سبک هست ولی یه تفاوت مهم داره، اونم اینکه تو این وضعیت، هر دوی Clutch Sleeve ها به سمت دنده های کلاچ روی هر دو شفت، یعنی دنده های شماره 4 و 8 حرکت میکنن و شفتهای خروجی دف جلو و عقب رو با این دنده ها به هم قفل میکنن...
نتیجه این میشه که دنده های 4 و 8، با دنده واسطه کوچک تر یعنی شماره 10 گردش میکنن و به خاطر بزرگ تر بودن خودشون که باعث پایین اومدن سرعت گردششون میشه، ضریب 1:2.6 رو ایجاد میکنن!...
تو پست بعدی توضیحات بیشتری میدم به همراه چند عکس که گشتاور هرز و فعال رو نشون دادم که بتونه بیشتر تو درک پروسه عملکرد این نوع از کمک گیربکس، کمکتون کنه!...
-
همونجور که انتهای پست قبلی عرض کرده بودم، جهت درک بهتر نحوه عملکرد کمک های DANA300، یه توضیح بصری! نوشتاری!! 
دیگه هم آماده کردم که امیدوارم با خوندن پست قبلی و این یکی، کامل متوجه بشید تو یه DANA300 چی میگذره!...
تو این عکس اسم قطعات و شماره شون و نحوه قرار گرفتنشون رو با هم عیناً همونجور که تو کمک هست می بینید...
حالا واسه چی میخندین!؟!... خب چیزی بهتر از سی دی! و بشقاب و لوله جارو برقی! و برف شادی!!! و اینا دم دستم نبود!... دهه!... میخندن!!!!...
این عکس رو به عنوان رفرنس اسم قطعات و شماره شون داشته باشید!...
توضیح اینکه شماره 0 و 1 همیشه به هم متصل هستن و همیشه با هم میچرخن... (یعنی در کلیه حالتها! اعم از N,2H,4H,4L)...
شماره 1 هم همیشه با 9 و 10 (این دو شماره در حقیقت یک دنده دو سره! رو تشکیل میدن و یه مجموعه هستن) به هم متصل هستن و همیشه با هم میچرخن... (یعنی در کلیه حالتها! اعم از N,2H,4H,4L)...
6 هم همیشه با 9 به هم متصل هستن و همیشه با هم میچرخن... (یعنی در کلیه حالتها! اعم از N,2H,4H,4L)...
4 و 8 هم همیشه با 10 به هم متصل هستن و همیشه با هم میچرخن... (یعنی در کلیه حالتها! اعم از N,2H,4H,4L)...
شماره های 2 و 7 یعنی کلاچ کشویی ماهک ها (دایره های قرمز!)، وظیفه آزاد و یا درگیر کردن دنده متصل به شفت خروجی دف جلو و عقب رو (یعنی همون هایی که با فلش سبز مشخص شدن)، با دنده های شماره 1 و 4 (روی شفت خروجی دف عقب) و دنده های شماره 6 و 8 (روی شفت خروجی دف جلو) رو به عهده دارن!... یعنی جریان انتقال قدرت و مسیرش رو تعیین میکنن!...
حالا به نحوه جریان گشتاور تو کمک که با فلش ها تو عکس های زیر مشخص کردم دقت کنید!...
حالت اول: دو چرخ عقب متحرک یا همون 2H...
تو این حالت فلش زرد جریان گشتاور فعال رو نشون میده... منظور از گشتاور فعال، گشتاوری هست که به مصرف میرسه و به هر دو دف یا یکی از اونها منتقل میشه...
همونجور که می بینید، در این حالت کلاچ کشویی ماهک (همون دایره قرمز!)، دنده 1 رو به شفت خروجی دف عقب قفل کرده و نمیذاره شفت خروجی با دنده کلاچ یعنی همون بزرگه (4) درگیر باشه...
روی شفت خروجی دف جلو هم کلاچ کشویی ماهک در وضعیت خنثی و خلاص قرار داره و شفت خروجی رو به هیچ یک از دنده های 6 یا 8 متصل نمیکنه و ارتباطشون با هم قطعه!...
فلش سبز هم مسیر گشتاور هرز رو نشون میده که همینجوری ول! میچرخه و به جایی اعمال نمیشه!...
حالت دوم: کمک سبک یا چهار چرخ متحرک سبک یا همون 4H...
تو این حالت فلش زرد مسیر گشتاور فعال رو نشون میده...
همونجور که می بینید، تفاوت این حالت با حالت قبلی اینه که تو این حالت، برعکس قبلی، کلاچ کشویی ماهک(7)، موجود روی شفت خروجی دف جلو، دیگه در حالت خلاص نیست... بلکه به سمت دنده شماره 6 حرکت میکنه و شفت خروجی دف جلو رو با دنده شماره 6 به هم قفل میکنه و میذاره گشتاور اعمال شده توسط دنده واسطه بزرگتر (9)، به دنده شماره 6، برسه به شفت خروجی دف جلو تا اونم بتونه بچرخه!...
می بینید که تو این حالت بار گشتاور رو دوش دنده شماره 9 یعنی واسطه بزرگه! هست!...
فلش سبز هم مسیر گشتاور هرز رو نشون میده!...
همونجور که می بینید، تو کمک سبک، دنده های کلاچ یعنی 4 و 8 با شفت ها درگیر نمیشن... اینا برای کمک سنگین هستن!...
حالت سوم: خلاص یا همون N...
فلش سبز مسیر گشتاور رو نشون میده که همونجور که می بینید همش هرزه!...
تو این حالت هر دو کلاچ های کشویی ماهک، وسط شفت ها قرار میگیرن و شفت ها رو نه با دنده های 1 یا 6 و نه با دنده های 4 یا 8، به هم قفل نمیکنن!...
پس گشتاور به هیچ یک از شفت ها نمیرسه و هیچ کدوم نمیچرخن!...
ارتباط دنده های شفت ها با گشتاور کلاً قطع شده و از هیچ چرخ دنده ای تغذیه نمیشه!...
حالت چهارم: کمک سنگین یا چهار چرخ متحرک سنگین یا همون 4L...
فلش زرد مسیر گشتاور فعال رو نشون میده!...
همونجور که می بینید، تو این حالت هر دو کلاچ های کشویی ماهک روی هر دو شفت، شفت ها رو با دنده های کلاچ شفت ها یا همون شماره های 4و 8 به هم قفل کردن و به خاطر بزرگی این دنده ها، ضریب از 1:1 به 1:2.6 افزایش پیدا میکنه!...
همونجور که مشخصه، تو این حالت بار انتقال گشتاور بر عهده دنده واسطه کوچکتر یعنی شماره 10 هست!...
فلش سبز هم مسیر گشتاور هرز رو نشون میده!...
_____________________________________________
خب!... امیدوارم که حالا دیگه متوجه شده باشید چی به چی شد!...
اگه خوب دقت کرده باشید متوجه اون توضیح اولم میشید!... اینکه شماره ای 0 و 1 و 9 و 10 و 6 و 7 و 8 دائم الوقت! دارن تو این کمک میچرخن!... 
به عکس ها دوباره دقت کنید!...
به همین خاطر هست که این نوع کمک سر و صدای زیادی داره و مصرف رو بالا میبره و تاپ اسپید رو میاره پایین تر... 
چون یه بخشی از نیرو همش داره هرز میره و بیهوده چرخ دنده ها رو میچرخونه!... به همین خاطر علیرغم دوام بیشتر، استهلاک کلی بیشتری نسبت به کمک های 208 برای ماشین داره!...
-
در ادامه مباحث مربوط به کمک DANA300 لازم دیدم یه موردی رو براتون بررسی
کنم...
این مورد!، مقایسه بین کمک DANA300 و کمک DANA20 هست...
این دو نوع کمک تشابهات زیادی با هم دارن و تفاوت ساختاری اساسی ندارن...
هر دو دنده ای، چدنی، دارای دو ماهک، دو تا راد و دارای در!! یا همون کاور تحتانی هستن...
با این حال تفاوتهای مهمی هم دارن!...
مهم ترین تفاوت های 20 و 300 ایناست!:
1- تو 300، دنده های بزرگ که برای کمک سنگین استفاده میشن، حرکت کشویی ندارن و رو شفت عقب و جلو نمیرن و حرکت کشویی برای سبک و سنگین کردن ضریب و خلاص یا درگیر کردن کمک توسط کلاچ کشویی ماهک ها انجام میشه...
یعنی ماهک ها میافتن تو این کشویی ها و با جلو عقب کردنشون ضرایب رو انگولک میکنن!...
قبلاً در مورد 300 گفتم، ولی برای جامعیت بحث دوباره میگم...
اینا کشویی هایی هستن که تو 300 عقب و جلو میرن تا ضرایب تغییر کنه...
اگه به نقطه چین دقت کنید می بینید کشویی تو یکی از عکس ها وسط قرار داره ولی تو اون یکی دیگه به سمت دنده بزرگ حرکت کرده و اون رو با شفت به هم قفل کرده.... و تو یکی دیگه به سمت دنده کوچیکه حرکت کرده و شفت رو به اون قفل کرده!...
ولی تو 20، خود دنده های بزرگ جابجا میشن و با تغییر مکانشون ضرایب و درگیر یا آزاد بودن کمک تغییر میکنه...
به این عکس ها دقت کنید متوجه میشید شیاری که برای نشستن بازوی ماهک پیش بینی شده، تو این کمک ها جزئی از دنده های بزرگ هست و بهشون متصله و خود دنده رو روی شفت عقب و جلو میکنن:
2- دنده واسطه تو 300 در هر دو سرش مورب و سنکرونیزه هست و مستقیم نیستن:
ولی تو 20، دنده واسطه، اون سرش که بزرگتر هست سنکرونیزه هست یعنی موربه، و اون یکی سرش که کوچکتر هست و بار گشتاور کمک سنگین روی دوش اون هست، سنکرونیزه نیست و مستقیم هست نه مورب:
3- تو 300 دنده های هر دو شفت خروجی جلو و عقب و همچنین هر دو دنده کلاچ هر دو شفت یعنی همون دنده بزرگ ها که به کمک سنگین مربوط هستن، مورب و سنکرونیزه هستن:
ولی تو 20، فقط دنده های شفت خروجی جلو و عقب مورب و سنکرونیزه هستن و دنده های کلاچ یا همون دنده بزرگ ها، مستقیم هستن و سنکرونیزه و مورب نیستن:
به همین خاطر هم کمک 20 پر سر و صداتره و استهلاک بیشتری برای ماشین داره و خود دنده های غیر سنکرون هم فرسایش و کچلی! بیشتری دارن!...:
4- الگوی حرکتی شیفتر تو 300 اینجوریه:
4L
N
2H
4H
ولی تو 20 اینجوریه:
4H
2H
N
4L
البته لازمه بگم که دانا 20 در شیوه حرکت دو نمونه داره... یکی خطی و به این صورت:
4H
2H
N
4L
و دیگری الگوی U که به این صورت میشه:
2H 4L
4H N
علتش بر میگرده به تفاوت سالهای تولید و نوع گیربکسی که این نوع کمک روش سوار میشده... ضمن اینکه 3-4 شرکت از این نوع کمک بهره بردن که ورژن های متفاوتی رو سبب شده... مثلاً جیپ، فورد، شورولت هر سه از این نوع کمک استفاده کردن، ولی در جزئیات با هم تفاوت دارن...
مع الوصف نمونه ای که اینجا با الگوی حرکتی U ارائه شده، بیشتر با گیربکس های T18 و T150 استفاده شده... همین نمونه بیشتر رو جیپ های فول سایز اینجا هست...
5- ضریب دانا 300 برابر با 1:2.6 هست ولی ضریب دانا 20 برابر است با 1:2.03... یعنی دانا 300 کمک قوی تری هست...
6- محل اتصال سیم کیلومتر شمار تو دانا 20 سمت راننده هست ولی تو دانا 300 سمت شاگرد!...
تفاوت های دیگه ای هم دارن... مثلاً در شکل کلی پوسته، شکل هزار خار شفت ها و مواردی از این قبیل!... ولی اساس کارشون یکی هست!...
اینم نحوه درگیر شدن و پروسه عملکرد کمک 20... تو این شماتیک می تونید کلیه تفاوتهایی رو که گفتم ببینید!... به شکل دنده ها و نحوه حرکت و غیره! توجه کنید!...
این هم دیاگرام دانا 20:
با دیاگرام دانا 300 با دقت مقایسه اش کنید:
در ادامه کم کم! مطالب تکمیلی رو خدمتتون عرض میکنم...
عضو حرفه ای
پاسخ با نقل قول