آشنایی با استاندارد obd2

[operator]

با سلام

obd2 سیستمی هست که به منظور کنترل آلایندگی در تمام خودروهای انژکتوری تعبیه شده و به ما اجازه میده با اتصال یک دستگاه دیاگ به خودرو پارامترهای که در تنظیم موتور نقش اساسی دارن رو ببینیم. در واقع ما از ecu میخایم اطلاعاتی که سنسورهای مختلف بش میدن رو به ما هم نشون بده، و این میتونه در فرایند عیب یابی کار رو خیلی آسونتر کنه. امکاناتی که سیستم obd2 در اختیار ما قرار میده اینان:

1. مقدار پارامترهای مثه:

سنسور اکسیژن
مپ سنسور
دمای هوای ورودی
دمای آب
دور موتور
بار
اوانس جرقه
short term fuel trim
long term fuel trim
و ...

2. freeze frame یا تصویری از مقدار پارامترهای مهم در لحظه ثبت کد خطا

3. کدهای خطای ذخیره شده

4. پاک کردن کدهای خطا

5. نتیجه تست ها

و ...

برای درک معنی این اطلاعات و استفاده از اونها در عیب یابی باید تا حدی با نحوه عملکرد ecu اشنا باشیم

اصلی ترین نقش ecu حفظ نسبت ایدآل سوخت هست، برای اینکار مهندسین برای ecu یک جدول یا مپ طراحی میکنن و میزان پاشش سوخت و اوانس جرقه در خونه های مختلف این جدول رو تعیین میکنن. از محورهای اصلی این جدول یکی بار موتور هست و دیگری دور موتور. مثلا ماشین میتونه در یک دور ثابت (800) بارهای مختلفی داشته باشه (کولر خاموش یا روشن) و برعکس. برای هر کدوم از این خونه ها یک مقدار معین سوخت و اوانس جرقه برنامه ریزی شده. نکته مهم اینه که این جدول برای یک انجین سالم برنامه ریزی میشه، بنابراین هر عاملی که انجین رو از این حالت خارج کنه باعث میشه ecu متناسبا نسبت ها رو کم و زیاد کنه، ما میتونیم نتیجه این تغییرات رو در پارامتر های ( short term fuel trim و long term fuel trim ) ببینیم به همین دلیل این پارامترها جز اولین پارامترهای هستن که موقع عیب یابی باید بررسی شن ...

[operator]

یکی از اطلاعات خوبی که obd2 در اختیار ما قرار میده freeze frame هست. ecu با گرفتن عکسی از مقدار پارامترهای مهم در لحظه بروز خطا پیدا کردن دلیل مشکل رو راحت تر میکنه چون با نگاه کردن به فریم فریز میتونیم بفهمیم کد خطا چه در حالتی ثبت شده، حالت درجا یا حرکت، در چه سرعتی، تحت چه باری، دمای آب چقد بوده، دمای هوای ورودی چقد بوده، زاویه دریچه گاز و و مپ چقد بودن، سیستم کلوز لوپ بوده یا اپن لوپ، سنسور اکسیژن، LTFT و STFT در چه وضعیتی بودن و ... این اطلاعات عیب یابی رو خیلی آسونتر میکنه، چون:

1. بما میگه در زمان بروز خطا چه پارامترهای غیر عادی بودن، بنابراین مسیر عیب یابی مشخص میشه
2. مشکلات یک حالت خاص (درجا، حرکت سبک، تحت بار) معمولا دلایل مشخصی دارن
3. این امکان رو بما میده تا با قرار دادن خودرو در همون شرایط مشکل رو تکرار و راحتر عیب یابی کنیم.

تصویر زیر فریز فریم ثبت شده هنگام بروز یک خطا رو نشون میده

تصوير

فریم فریز بالا بما میگه این کد هنگام باز کردن سویچ و قبل از روشن کردن خودرو ثبت شده (سویچ باز ماشین خاموش) چون:

1. Engine RPM (دور موتور) صفر هست
2. calculated engine load (بار موتور) صفر هست
3. vehicle speed (سرعت خودرو) صفر هست

بنابراین برای عیب یابی این مشکل نیازی نیست ماشین رو روشن کنیم و قسمت های مختلف رو تست کنیم. چون این کد وقتی ثبت شده که خودرو خاموش بوده بنابراین مشکل مربوط به برق خودور هست و به احتمال بسیار زیاد اتصالی / قطعی در مدار یکی از سنسورها ها باعث این مشکل شده

[operator]

یکی از عواملی که باعث میشه خودرو هنگام شتاب گرفتن کم بیاره، نرسیدن سوخت کافی به موتور هست. دلیل نرسیدن سوخت میتونه عوامل زیادی باشه، مثه گرفتکی یکی یا چند انژکتور، کثیفی فیلتر بنزین، نشتی در مسیر بنزین از باک تا ریل سوخت، ضعف شدن پمپ، نرسیدن ولتاژ کافی به پمپ و ...

می بینید که عوامل زیادی میتونن باعث این مشکل بشن و به همین دلیل عیب یابی این مشکل میتونه خیلی وقت گیر و گاه پیچیده باشه، از طرف دیگه فرد باید ابزار لازم برای تست این موارد رو هم داشته باشه. بدون به دستگاه دیاگ برای تست این مشکل با استفاده از یک فشارسنج فشار ریل بنزین رو اندازه گیری میکنن، اگر مشکلی نداشته باشه، انژکتورها رو میدن بشورن، اگر مشکل رفع نشد، ممکنه پمپ رو عوض کنن و ... و گاه آخر کار مشخص میشه که اصلا مشکل از سوخت نبوده و مثلا سیستم برق خودرو ضعیف شده بوده ..

با استفاده از سیستم obd2 ما میتونیم در عرض چند دقیقه و بدون هیچ ابزار خاصی سیستم سوخت رسانی رو چک کنیم و بفهمیم که آیا مشکل از سیستم سوخت هست یا خیر، برای اینکار شما دیاگ رو به خودرو وصل میکنید، یه نفر رو سوار ماشین می کنید و با هم میرید یه جای خلوت خودتون می شینید روی صندلی شاگرد و دوستتون پشت فرمون، پارامتر سنسور اکسیژن رو انتخاب میکنید و به دوستتون میگید برای تعویض دنده پاش رو تا آخر روی پدال فشار بده، طوری که اینکار چند ثانیه طول بکشه، وقتی دوستتون داره پدال رو تا آخر فشار میده شما به پارامتر سنسور اکسیژن نگاه میکنید:

اگر مقدارش رفت بالای 0.8 و تا زمانی که پدال چسبیده همونجا موند پس به احتمال بسیار زیاد سیستم سوخت رسانی مشکلی نداره
اما اگر وقتی پدال چسبیده امد پایین حدودای 0.1 معنیش اینه که بنزین کافی به یکی/همه سیلندرها نمیرسه

دلیلش چیه؟ دلیلش اینه که وقتی پدال رو می چسبونید بیشترین مقدار هوا وارد موتور میشه، بنابراین مقدار بسیار زیادی بنزین هم باید وارد سیلندرها بشه، که اگر سیستم سوخت مشکل داشته باشه نخواهد شد، اگر مقدار بنزین کم باشه، مقدار اکسیژن بیشتر میشه، بنابراین سنسور اکسیژن ولتاژش میاد پایین (سوخت رقیق). اما اگر سوخت به اندازه لازم وارد سیلندرها بشه، چون مقدار بنزین در این حالت بیشتر از هوا هست (سوخت غنی)، ولتاژ سنسور میره بالای 0.8.

من خودم این تست رو روی دو ماشین (سمند/پراید) انجام دادم و جواب داد. البته هر دو ماشین مشکلی تو شتاب ندارن و به همین دلیل ولتاژ رفت بالا.

تصویر زیر مربوط به خودروی هست که در کفی راحت شتاب میگیره اما تو سر بالای جاده های کوهستانی موقع شتاب کم میاره:

خط نارنجی، دور موتور رو نشون میده. خط آبی مقدار سنسور اکسیژن هست. این تصویر مربوط به شتاب تو کفی هست. میبینید که همزمان با بالا رفتن دور موتور، مقدار سنسور اکسیژن هم بالا میره تا اینکه بین 800 و 900 میلی ولت تبدیل به یه خط مستقیم میشه یعنی سوخت رسانی هیچ مشکلی نداره.

تصویر زیر همون ماشین هست موقع شتاب تو سربالایی جاده ای کوهستانی:

مشاهده میکنید که در دور 3300 ولتاژ سنسور اکسیژن امده زیر 100 میلی ولت که نشون میده سوخت کافی به موتور نمیرسه. بنابراین می فهمیم که مشکل این خودرو مربوط به شمع، وایر و کویل و ... نیست، بلکه مربوط به سیستم سوخت رسانی هست.

این مثال نشون میده که با استفاده از سیستم obd2 و اطلاعات لازم خیلی راحت تر، کم خرجتر و مطمین تر می تونیم مشکلات خودرو رو عیب یابی کنیم

[operator]

کاتالیزور اگه بگیره باعث افت قدرت موتور میشه. برای تست گرفتگی کاتالیزور می تونیم از سنسور مپ استفاده کنیم، برای اینکار چند روش هست

1. دور رو میبریم رو حدودای 2500 فشار مپ رو یادداشت میکنیم، چند دقیقه نگه میداریم، فشار نباید بمرور بالاتر بره، اگه بالاتر بره یعنی گازهای اگزوز دارن پشت کاتالیزور جمع میشن و باعث بالا رفتن فشار میشن

2. دور رو میبریم روی 2500، فشار مپ رو ثبت میکنیم، حدود یک دقیقه نگه میداریم و یکدفعه پا رو از پدال گاز بر میداریم، فشار مپ باید همزمان با رها کردن پدال 10-15 واحد افت کنه و سریع برگرده رو فشار درجا

تصویر زیر مربوط به پراید یکی از ذوستان هست، خط نارنجی دور موتور رو نشون میده، خط سبز سنسور مپ هست، دایره زرد دور موتور در 2600 رو نشون میده، قبل از اینکه پام رو از روی پدال بردارم، میبینید که در این زمان مپ حدود 29 هست، با برداشتن پا مپ بلافاصله میاد روی 20 (دایره قرمز کوچیک) و دوباره برمیگرده روی حدودای 31 (دایره قرمز بزرگ)