سال 85 بود که ایران خودرو از نسل دیگر سمند، یعنی سورن رونمایی کرد. سورن حکم یک خودرو جدید را داشت، ولی تنها در طراحی چراغ ها و سپر با سمند متفاوت بود و نمی شد فرقی بین این دو خودرو گذاشت. بعدها قلم طراحان ایرانخودرو بیشتر چرخید و دستی هم به سر و گوش داخل سورن کشیدند که حداقل تفاوت اسمی بیشتر احساس شود. اوج خلاقیت خودروی ملی ایران، به دنا ختم می شود. خودرویی که در سال 1391 معرفی شد و دو سال بعد به بازار راه پیدا کرد. این بار تغییرات اساسی تر بود. ولی باز می دیدیم که پلتفرم، شیشه ها، دربها، سقف و ستون هم برای همان سمند دهه 80 است و تغییر نکرده. با آمدن دنا دیدیم که بازار هیجان خاصی را از خود نشان داد و قیمت دنا را تا 50 میلیون تومان هم بالا برد. این روزها دنا تا سقف 45 میلیون تومان در بازار معامله می شود و خریداران آن، تعداد نمایندگی و کیفیت بیشتر دنا را برتری نسبت به خودروهای چینی هم قیمت می دانند.
در این مدت که طراحان ایران خودرو در حال تلاش برای بدنه بودند و سعی می کردند خودرویی قدیمی را جدید جلوه دهند، آن طرفتر واحد فنی در حال بررسی روی موتورهای جدید بود. منظور از موتورهای جدید در سال های اول، هر آنچه که پژو به ایران می فرستاد بود. ولی با گذشت چند سال، بالاخره EF7 که موتور 1.7 لیتری و 114 اسب بخاری بود معرفی شد و به عنوان موتوری با قابلیت پایه گاز سوز روی نمونه های مختلف سمند نصب شد. اوایل ایراداتی از این موتور گرفته می شد و خدمات نه چندان جالب در مقابل مهندسی به نسبت جدید خودرو باعث می شد که خیلی ها از خرید خودرویی با موتور EF7 دوری کنند. با گذشت مدت کوتاهی و رفع اکثر نواقص شاهد بودیم که بازار نسبت به این موتور کم مصرف واکنش خوب نشان داد و کم کم فروش سمندهای EF7 بهبود پیدا کرد.



یاد دارم که وقتی قرار بود دنا به بازار معرفی شود، اعلام شد با چند موتور مختلف به بازار عرضه می شود. یک موتور که همین EF7 فعلی است که روی خودرو نصب است. یک موتور هم 1902 سی سی حجم داشت که امروز روی پارس های ELX جدید نصب می شود. موتور سوم هم با عنوان توربو یا پرخوران معرفی می شود. ولی هرگز این بحث ادامه پیدا نکرد که بالاخره این موتور توربو چه هست؟ روز شنبه، هفدهم بهمن 1394 بالاخره معلوم شد که منظور ایران خودرو از موتور توربو چه بوده است. این موتور 1.7 لیتر حجم دارد و بر مبنا EF7 طراحی شده است. با تغییراتی که هر شرکتی برای توربو کردن موتورهای خود استفاده می کند، مثل تغییر قطر قطعات داخلی، تغییر دریچه ها و دهنه های ورودی و خروجی، تغییر دبی و کانال کشی و… در موتور EF7 اتفاق افتاده و با نصب کیت توربو، قدرت این موتور در حالت استاندارد به 155 اسب بخار و گشتاور 215 نیوتون متری رسیده است. به گفته یکی از مهندسان ایران خودرو، توان تولید این موتور توربو تا 175 اسب بخار هم است. ولی بخاطر مسائل ایمنی و استهلاکی، سیستم توربو محدود شده است و تا دورهای قبل 5500rpm کار می کند. علاوه بر موتور سیستم گیربکس هم بازنگری شده و ضرایب دنده تا حدی ملموس تغییر کرده است. این تغییر ضرایب باعث شده تا در حین رانندگی، استفاده بهینه ای از سیستم توربو داشته باشید و لذت رانندی بیشتری را احساس کنید.

این موتور 155 اسب بخاری روی سورن نصب می شود. خودرویی که سال 1385 رونمایی شده است، در سال 1394 با موتور جدیدی به بازار معرفی می شود. نمی دانیم چرا ایرانخودرو این تغییر را روی دنا اعمال نکرد که خودرویی به روزتر به حساب می آید! سورن توربو از نظر ظاهری تفاوتی با سورن های دیگر ندارد. تنها یک لوگو توربو است که روی گلگیر جلو سمت راننده نصب شده است. شاید بهتر بود که ایران خودرو این دستاورد خود را با نماد بهتری در اولین محصول توربو خود نمایش می داد. شاید یک خط کشی ملایم یا تغییر در رنگ قطعاتی مثل جلو پنجره، آینه و یا نصب قطعه ای مثل رکاب اسپرت، باعث می شد تا این خودرو کمی جدید به نظر برسد و حداقل در خیابان تفاوت آن ها برای ماشین بازها در نگاه اول مشهود شود. البته اگر کاپوت را بالا بزنید، کاور توربو روی موتور را مشاهده می کنید.
قبل از اینکه سورن توربو به طور رسمی معرفی شود، شرایطی فراهم شد که تستی از یکی از 260 دستگاه تولید اولیه این خودرو را داشته باشیم. تست و آزمایشی که کوتاه نبود و دو هفته طول کشید. احتمالا این زمان برای بررسی یک خودرو در ایران کافی و معقول باشد و به توان به نکاتی در مورد خودرو رسید. اولین مسئله که واقعا در سورن توربو مورد بررسی ما دلچسب نبود، عدم تغییر در طراحی خودرو بود که هیچ تفاوتی را بین توربو و بقیه سورن ها پیدا نمی کردید. شاید اگر این مسئله با نکات فوق جلوه داده می شد، این خودرو در ظاهر جذاب تر دیده می شد.



وقتی پشت سورن توربو می نشینید و استارت می زنید، قرار نیست اتفاق خاصی بی افتند. زیرا در اصل یک موتور EF7 را روشن کرده اید. خودروی مورد بررسی ما هفت هزار کیلومتر راه رفته بود و همین مسئله نشان می داد که احتمالا در این دوره های تست مختلف آب بندی شده است. وقتی دنده را در حالت یک قرار می دهید، به نرمی جا می رود و راحت می توانید حرکت کنید. ریگلاژ کلاچ تا حد قابل قبولی خوب انجام شده و زیاد خسته کننده نیست. وقتی به دور موتور 1600rpm می رسید، کمی احساس می شود که قرار است خبری بی افتد و صدای سوت خفیفی شنیده می شود. برای اینکه مطمئن شوید، پا را تا ته روی گاز می گذارید می بینید که این دور موتور 2000 تا 2300 است که سوت اصلی اوج فعالیت توربو را می زند و به طور ناگهانی قدرت خودرو افزایش پیدا می کند و به صندلی می چسباندتان. این تغییر ناگهانی قدرت و اعمال بیش از حد گاز باعث می شود تا گشتاوری خروجی جدید فرمان را در بعضی مواقع بازی دهد که به احتیاط بیشتری در حین رانندگی اسپرت احتیاج دارید. به لطف ضریب دنده های خوب که اصلاح شده است، موتور خودرو خوب خود را نشان می دهد و دنده ها راحت تر اعمال نیرو را به چرخ ها انجام می دهند. مسئله ی ناراحت کننده در این خودرو این است که بعد از دور موتور 2000، سرعت پیمایش عقربه دور سنج بالا می رود و تا به 5500 می رسد، توربو از مدار خارج شده و به مرز کات آف می رسید. این مسئله باعث می شود که در حین شتابگیری کمی سرعت تعویض دنده را بالا ببرید و تازه در اوج لذت رانندگی با توربو، باید از اوج هیجان خود کم کنید و دوباره از اول تعویض دنده کنید. با کمی رانندگی پر شتاب متوجه می شوید که کات آف در 5500 دور، بدون دلیل نیست. شرکت ایران خودرو تغییر مشهودی را بر روی جلوبندی و سیستم ترمز و پایداری خودرو انجام نداده است. برای همین احتمال دارد با خودرویی که به راحتی 190 کیلومتر بر ساعت می رود، در سرعت ها و شتابگیری های بالا به مشکل بخورید. طبق اعلام شرکت شتاب صفر تا صد این خودرو در محدود 10 ثانیه است. در تست هایی که ما در تهران با بنزین سوپر انجام دادیم، با پنج سرنشین در هوای بارانی عدد 10.7 ثانیه را ثبت کردیم که نمی توان آن را شتابگیری اصولی نامید. ولی در هوای صاف و زمین خشک و یک راننده با بنزین سوپر، این شتابگیری را در 9 ثانیه می توان رکورد زد که واقعا عدد جذاب و خوبی به حساب می آید.

در هفته اول تست ها و رانندگی با سورن توربو، خودرو را در جاده های مختلف و شرایط متفاوت آب و هوایی و ترافیکی بررسی کردیم. در برخی جاده ها فشارهای نامتعارفی به خودرو آوردیم و گاهی در ترافیک هم فشارهای ناگهانی به سیستم توربو وارد می کردیم. نکته جالب این بود که مصرف سوخت خودرو در این فشارهای غیر طبیعی، بعد از محاسبه ما 10.5 لیتر به ازای هر صد کیلومتر بدست آمد. در تست های بعدی که فشار به خودرو را کاهش دادیم، شاهد بودیم که مصرف سوخت ترکیبی در محدوده 7.1 تا 7.5 لیتر متغیر است. با توجه به ارقام بدست آمده می توان پیش بینی کرد که این خودرو در شرایط رانندگی عادی مصرف سوخت معقولی دارد. طبق اعلام شرکت ایران خودرو هم حدود 13 در صد از میزان آلاینده های خروجی سورن کاهش پیدا کرده است. در بررسی های انجام شده طی 15 روز، به این نتیجه تجربی رسیدیم که بنزین سوپر باعث عملکرد بهتر موتور می شود. هرچند که بنزین سوپر هم داستان دراز خود را دارد.

نکته جالب این است که اگر تجربه ای از سورن EF7 با قدرت 114 اسب بخار داشته باشید، نسخه توربو برایتان هیجان انگیز و چالاک به حساب می آید. این مسئله تا حد زیادی درست است. زیرا دیگر لازم نیست به خاطر هر سربالایی دنده معکوس بکشید و با ظرفیت تکمیل، در مقام راننده احساس تنبلی را در خودرو بکنید. ولی اگر تجربه ای از خودروهای مثل سورن و دنا نداشته باشید، شاید سورن توربو آنقدر احساس اسپرت بودن را به شما ندهد. زیرا در دور موتور زیر 5500rpm کات آف اتفاق می افتد که شاید از نظر ماشین بازها زود باشد. ولی باید یادمان باشد که همین توربو باعث شده تا سورن توربو چالاک تر از محصولات دیگر ایران خودرو و شاید تولیدات داخلی باشد. در بررسی انجام شده، سورن توربو با اختلاف زیادی از نسخه ELX جلو می افتد و در بدو حرکت MG6 توربو 160 اسب بخاری را پشت سر گذاشته و در سرعت های بین 70 تا 140 پا به پای ام جی 6 حرکت می کند که با توجه به خودرویی تولید ملی قابل قبول است.

ایران خودرو تولید موتور توربو را امری افتخار آمیز می داند. زیرا تلاش مهندسانش است که به نتیجه رسیده و تا حد زیادی به دانش روز جهانی در خصوص موتورهایی با تنفس مصنوعی دست پیدا کرد که ما هم از همین جا تبریک می گوییم. ولی شاید جای سوال باشد که چرا این موتور روی دنا که محبوبتر است نصب نشد. سورن خودرویی است با عمر حدودی 10 سال که تازه به موتور توربو مجهز شده است. این در حالی است که تنها بخش دینامیک و فنی خودرو تقویت شده است و ارتقایی عامه پسند در سورن توربو اتفاق نیافتاده است. مثلا خبری از صندلی برقی با حالت های بیشتر نیست یا سیستم پایداری الکتریکی و کیسه هوای هوای جانبی روی خودرو نصب نشده است. نکته عجیبتر این است که سورن توربو از داشبوردی بهره مند است که جدید نیست و از نظر طراحی و کارایی، داشبورد سورن ELX بهتر ظاهر شده است. به هر حال انتظار می رود که یک خودرو از همه جهت کامل به سبد محصولات ایران خودرو در بحث تولیدات ملی بپیوندد.